पु. ल. देशपांडे यांच्या "भाऊसाहेबांची बकरी" या प्रसिद्ध विनोदी कथेतील बकरीचे स्वरूप खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येईल:

• वास्तववादी स्वरूप: कथेतील बकरी ही एक सामान्य बकरीच असते, जी दूध देण्यासाठी पाळली जाते. तिच्या शारीरिक स्वरूपाचे तपशीलवार वर्णन नसले तरी ती एक साधी, पाळीव बकरी म्हणून दर्शविली आहे.
• स्वभाव आणि वर्तणूक:
  • हट्टी आणि खोडकर: ही बकरी स्वभावतः हट्टी आणि खोडकर आहे. ती आपल्या मर्जीप्रमाणे वागते, घराबाहेर भटकते, शेजाऱ्यांच्या परसबागेत शिरून झाडांचे नुकसान करते, आणि लोकांना त्रास देते.
  • अजिंक्य आणि नियंत्रणाबाहेर: भाऊसाहेबांच्या प्रयत्नानंतरही ती त्यांच्या नियंत्रणात येत नाही. तिला दोरीने बांधले तरी ती ती तोडून पळून जाते. तिच्यावर कुणाचेही नियंत्रण नाही असे दिसते.
  • अडाणी आणि निरुपद्रवी (वरवर): ती अडाणी दिसत असली तरी तिच्या खोडकरपणामुळे अनेक समस्या निर्माण होतात.
• प्रतीकात्मक स्वरूप: कथेतील बकरी ही केवळ एक प्राणी नसून तिला अनेक प्रतीकात्मक अर्थ आहेत:
  • सामान्य माणसाच्या अडचणींचे प्रतीक: ही बकरी म्हणजे सामान्य माणसाच्या आयुष्यात अचानक निर्माण होणाऱ्या समस्या, ज्या त्याला त्रासदायक ठरतात पण त्यापासून सुटका करणे कठीण होते, त्याचे प्रतीक आहे.
  • सरकारी नियमांचे आणि यंत्रणेचे प्रतीक: बकरीच्या मालकीवरून, परवानग्यांपासून ते तिला कसे हाताळावे यावरून निर्माण होणारे पेच, हे सरकारी नियमांतील क्लिष्टता, रेडटेप (Red tape) आणि यंत्रणेची निरर्थकता दर्शवते.
  • अनियंत्रित गोष्टीचे प्रतीक: आयुष्यातील किंवा समाजातील अशा गोष्टी ज्यांवर नियंत्रण ठेवणे कठीण आहे आणि ज्या अनपेक्षितपणे समस्या निर्माण करतात, त्याचे प्रतीक म्हणूनही बकरीकडे पाहिले जाते.
  • विनोदाचे साधन: तिच्या खोडकरपणामुळे आणि तिच्याभोवती घडणाऱ्या घटनांमुळे कथेला विनोदी वळण मिळते.

थोडक्यात, भाऊसाहेबांची बकरी ही केवळ एक पाळीव प्राणी नसून ती पु. ल. देशपांडे यांच्या विनोदी लेखणीतून सामान्य माणसाच्या आयुष्यातील अडचणी, सरकारी यंत्रणेची निरर्थकता आणि अनियंत्रित गोष्टींचे प्रतीक म्हणून साकार झाली आहे.