महानुभाव तत्त्वज्ञान हे 'एक परमेश्वर' या संकल्पनेवर आधारित आहे. या तत्त्वज्ञानानुसार, देवतांचे स्वरूप खालीलप्रमाणे स्पष्ट केले जाते:

1. एक परमेश्वर:
   • महानुभाव पंथ केवळ एकाच परमेश्वरावर विश्वास ठेवतो. हा परमेश्वर नित्य, शुद्ध, बुद्ध, मुक्त, सर्वज्ञ, सर्वशक्तीमान आणि अविकारी आहे.
   • तो जगाचा कर्ता, धर्ता आणि हर्ता आहे. तो सृष्टीची निर्मिती करतो, तिचे पालनपोषण करतो आणि तिचा लय करतो.
   • परमेश्वर मूळात निर्गुण, निराकार असला तरी, जीवांच्या उद्धारासाठी तो सगुण आणि साकार रूपात प्रकट होतो.
2. चार युगावतार (पूर्ण अवतार):
   • महानुभाव पंथात परमेश्वराच्या चार 'पूर्ण अवतारांना' विशेष महत्त्व दिले जाते. हे अवतार परमेश्वराचे प्रत्यक्ष आणि पूर्ण स्वरूप मानले जातात. यांच्या भक्तीनेच जीवांना मोक्ष प्राप्त होतो असे मानले जाते. हे चार अवतार खालीलप्रमाणे आहेत:
     • श्रीकृष्ण: हा द्वापार युगातील परमेश्वराचा अवतार आहे, ज्याचे चरित्र भागवतादी ग्रंथांत वर्णन केलेले आहे.
     • श्री दत्तात्रेय प्रभू: हा सतयुगातील परमेश्वराचा अवतार आहे.
     • श्री चक्रपाणी प्रभू (श्री चक्रधर स्वामी): हा कलियुगातील परमेश्वराचा पहिला पूर्ण अवतार मानला जातो, ज्यांनी महानुभाव पंथाची स्थापना केली.
     • श्री गोविंदप्रभू: हे देखील कलियुगातील दुसरे पूर्ण अवतार मानले जातात, जे श्री चक्रपाणी प्रभूंचे समकालीन होते.
   • या चार अवतारांच्या लीला आणि उपदेश हे महानुभाव तत्त्वज्ञानाचा आधारस्तंभ आहेत. त्यांच्या दर्शनाने, स्मरणामुळे आणि उपदेशांच्या पालनाने जीवांचा उद्धार होतो असे मानले जाते.
3. 'पंच कृष्ण' संकल्पना: