स्वच्छ भारत अभियान (Swachh Bharat Abhiyan)

उद्दिष्टे:

• २०१९ पर्यंत संपूर्ण भारताला 'हागणदारीमुक्त' (Open Defecation Free - ODF) करणे.
• शहरी आणि ग्रामीण भागातील घनकचरा व्यवस्थापन (Solid Waste Management) सुधारणे.
• स्वच्छतेबद्दल समाजात जागरूकता निर्माण करणे आणि लोकांच्या सवयींमध्ये बदल घडवणे.
• स्थानिक स्वराज्य संस्थांना स्वच्छता सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी आणि देखभालीसाठी प्रोत्साहन देणे.
• सार्वजनिक आणि सामुदायिक शौचालयांची निर्मिती करणे.

फायदे:

• सार्वजनिक आरोग्यात सुधारणा होते, ज्यामुळे रोगराई कमी होते.
• पर्यावरण स्वच्छ राहते आणि पाण्याचे प्रदूषण कमी होते.
• विशेषतः महिला आणि मुलींसाठी सुरक्षितता आणि सन्मान वाढतो, कारण त्यांना उघड्यावर जावे लागत नाही.
• बालमृत्यू दर आणि पाण्यामुळे होणाऱ्या आजारांचे प्रमाण घटते.
• स्वच्छतेमुळे देशाची प्रतिमा सुधारते आणि पर्यटन वाढण्यास मदत होते.

आयुष्मान भारत योजना (Ayushman Bharat Yojana)

उद्दिष्टे:

• आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ आणि वंचित कुटुंबांना आरोग्य विमा संरक्षण प्रदान करणे.
• दरवर्षी प्रति कुटुंब ५ लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचार सुविधा उपलब्ध करून देणे.
• आरोग्य सेवा सर्वांसाठी परवडणारी आणि सुलभ बनवणे.
• देशभरात आरोग्य आणि कल्याण केंद्रे (Health and Wellness Centers) स्थापन करून प्राथमिक आरोग्य सेवा मजबूत करणे.
• आरोग्याच्या खर्चापोटी गरिबीत जाणाऱ्या कुटुंबांना आर्थिक संकटातून वाचवणे.

फायदे:

• गरिबीरेषेखालील कुटुंबांना गंभीर आजारांवर उपचार घेण्यासाठी आर्थिक मदत मिळते.
• रुग्णालयात भरती झाल्यानंतरचा खर्च, औषधोपचार, निदान आणि इतर वैद्यकीय खर्च योजना कव्हर करते, ज्यामुळे कुटुंबांवरील आर्थिक भार कमी होतो.
• लाभार्थी देशातील कोणत्याही सरकारी किंवा खाजगी रुग्णालयात (योजनेशी संलग्न) उपचार घेऊ शकतात.
• लोकांना दर्जेदार आरोग्य सेवा मिळवणे सोपे होते, ज्यामुळे आरोग्याची स्थिती सुधारते.
• योजनेमुळे आरोग्य सेवांमध्ये समानतेची भावना निर्माण होते.