1 उत्तर
1
answers
विचार न करता केलेले करार निरर्थक का मानले जातात, स्पष्ट करा?
0
Answer link
विचार न करता केलेले करार निरर्थक का मानले जातात, याची कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
करार कायद्यानुसार, कोणताही करार कायदेशीररित्या बंधनकारक (Legally Binding) होण्यासाठी काही आवश्यक घटक असणे गरजेचे आहे. यापैकी एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे 'प्रतिफल' (Consideration) किंवा 'मोबदला'. जेव्हा 'विचार' (म्हणजे प्रतिफल किंवा मोबदला) नसेल, तेव्हा असे करार सामान्यतः निरर्थक (Void) मानले जातात.
यामागील प्रमुख कारणे:
- प्रतिफलाची व्याख्या (Definition of Consideration): कायदेशीर दृष्टीने, 'प्रतिफल' म्हणजे एका पक्षाने दुसऱ्या पक्षाला दिलेल्या वचनाच्या बदल्यात काहीतरी मूल्यवान वस्तू, सेवा किंवा कृती (किंवा कृती न करण्याचे वचन). हे काहीतरी असे असते, जे वचन देणाऱ्यासाठी काहीतरी तोटा किंवा वचन घेणाऱ्यासाठी काहीतरी फायदा असतो. सोप्या भाषेत, 'काहीतरी बदल्यात काहीतरी' (Quid Pro Quo) ही संकल्पना प्रतिफलामध्ये समाविष्ट असते.
- कायदेशीर बंधनकारकतेचा आधार (Basis of Legal Enforceability): कोणताही करार 'करार' (Contract) तेव्हाच बनतो जेव्हा तो कायदेशीररित्या अंमलात आणता येऊ शकतो. प्रतिफल नसेल तर, एका पक्षाने दिलेले वचन हे केवळ एक सदिच्छेने केलेले वचन (Gratuitous Promise) असते आणि ते कायदेशीररित्या बंधनकारक नसते. कारण, वचन देणाऱ्याला त्या बदल्यात काहीही मिळत नसते, त्यामुळे त्याला ते पूर्ण करण्याची कायदेशीर सक्ती नसते.
- दोन्ही पक्षांना समान वचन (Mutual Obligation): वैध करारात दोन्ही पक्षांवर काहीतरी जबाबदारी असते. एका पक्षाने काहीतरी द्यावे आणि दुसऱ्या पक्षाने त्याच्या बदल्यात काहीतरी मिळावे, ही अपेक्षा असते. प्रतिफल नसल्यास, ही समानता राहत नाही आणि करार एकतर्फी बनतो, जो कायद्याच्या दृष्टीने अंमलात आणण्यायोग्य नसतो.
- कायद्याचा उद्देश (Purpose of Law): करार कायद्याचा उद्देश व्यावसायिक आणि वैयक्तिक व्यवहारांमध्ये स्थिरता आणि विश्वासार्हता आणणे आहे. 'विचार' किंवा 'प्रतिफल' हा या स्थिरता आणि विश्वासार्हतेचा आधार आहे. यामुळे पक्षांमध्ये गंभीर हेतू असतो याची खात्री होते आणि केवळ अनौपचारिक आश्वासनांना कायदेशीर महत्त्व दिले जात नाही.
- भारतीय करार कायदा, १८७२ (Indian Contract Act, 1872): भारतीय करार कायदा, १८७२ च्या कलम २५ नुसार, "प्रतिफलाशिवाय केलेले करार निरर्थक असतात, जोपर्यंत ते विशिष्ट अपवादांमध्ये येत नाहीत." हे कलम स्पष्टपणे नमूद करते की प्रतिफल हे करारासाठी किती महत्त्वाचे आहे.
थोडक्यात, विचार (प्रतिफल) हा करारा
अकाउंट उघडा
अकाउंट उघडून उत्तर चा सर्वाधिक फायदा मिळवा.
जुने अकाउंट आहे?