सन 1945 मध्ये स्थापन झालेल्या संयुक्त राष्ट्रसंघाची (United Nations) सनद (Charter) हा एक आंतरराष्ट्रीय करार आहे जो संयुक्त राष्ट्रांची स्थापना करतो. या सनदेमध्ये संघटनेची उद्दिष्ट्ये, तत्त्वे आणि कार्यपद्धती स्पष्ट केल्या आहेत. 24 ऑक्टोबर 1945 रोजी ही सनद लागू झाली.

संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सनदेतील प्रमुख उद्दिष्ट्ये (Objectives):

• आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षा राखणे: आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षा धोक्यात आणणाऱ्या कृत्यांना प्रतिबंध करणे आणि त्यांना दूर करण्यासाठी प्रभावी सामूहिक उपाययोजना करणे, तसेच शांततापूर्ण मार्गाने आंतरराष्ट्रीय विवाद सोडवणे.
• राष्ट्रांमध्ये मैत्रीपूर्ण संबंध विकसित करणे: लोकांच्या समान हक्कांच्या आणि आत्मनिर्णयाच्या तत्त्वावर आधारित राष्ट्रांमध्ये मैत्रीपूर्ण संबंध विकसित करणे आणि जागतिक शांतता मजबूत करण्यासाठी इतर योग्य उपाययोजना करणे.
• आंतरराष्ट्रीय सहकार्य प्राप्त करणे: आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक किंवा मानवतावादी स्वरूपाच्या आंतरराष्ट्रीय समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी आणि मानवी हक्क व मूलभूत स्वातंत्र्यांचा आदर वाढवण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य प्राप्त करणे.
• या सामान्य उद्दिष्टांच्या पूर्ततेसाठी राष्ट्रांच्या कृतींचे केंद्रस्थान म्हणून कार्य करणे: विविध राष्ट्रांच्या प्रयत्नांना एकत्र आणण्यासाठी एक व्यासपीठ प्रदान करणे.

संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सनदेची प्रमुख वैशिष्ट्ये (Characteristics/Features):

• सार्वभौम समानता (Sovereign Equality): सर्व सदस्य राष्ट्रे सार्वभौम आणि समान आहेत, त्यांच्या आकार, सामर्थ्य किंवा राजकीय प्रणाली विचारात न घेता.
• सदस्यत्वाचे बंधन (Fulfillment of Obligations): सदस्य राष्ट्रांनी या सनदेनुसार स्वीकारलेली त्यांची कर्तव्ये सद्भावनेने पूर्ण केली पाहिजेत.
• शांततापूर्ण विवाद निराकरण (Peaceful Settlement of Disputes): सदस्य राष्ट्रांनी त्यांचे आंतरराष्ट्रीय विवाद शांततापूर्ण मार्गाने सोडवले पाहिजेत, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय शांतता, सुरक्षा आणि न्याय धोक्यात येणार नाही.
• बळाच्या वापरास प्रतिबंध (Prohibition of Threat or Use of Force): सदस्य राष्ट्रांनी कोणत्याही राज्याच्या प्रादेशिक अखंडतेविरुद्ध किंवा राजकीय स्वातंत्र्याविरुद्ध किंवा संयुक्त राष्ट्रांच्या उद्दिष्टांशी विसंगत असलेल्या कोणत्याही अन्य प्रकारे बळाचा वापर करण्याची धमकी किंवा प्रत्यक्ष वापर करण्यापासून परावृत्त राहिले पाहिजे.
• संयुक्त राष्ट्रांना सहकार्य (Assistance to UN): सदस्य राष्ट्रांनी या सनदेनुसार संयुक्त राष्ट्रे घेत असलेल्या कोणत्याही कारवाईला सर्वतोपरी मदत केली पाहिजे आणि ज्या राज्याविरुद्ध संयुक्त राष्ट्रे प्रतिबंधात्मक किंवा सक्तीची कारवाई करत असतील, त्या राज्याला मदत करण्यापासून परावृत्त राहिले पाहिजे.
• घरेलू बाबींमध्ये हस्तक्षेप न करणे (Non-intervention in Domestic Affairs): संयुक्त राष्ट्रांनी कोणत्याही राज्याच्या अंतर्गत अधिकारक्षेत्रात असलेल्या बाबींमध्ये हस्तक्षेप करू नये, मात्र हे प्रकरण सुरक्षा परिषदेच्या कलम VII अंतर्गत सक्तीच्या उपायांना बाधा आणत नाही.
• संघटनात्मक रचना (Organizational Structure): सनद संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्य अंगांची (General Assembly, Security Council, Economic and Social Council, Trusteeship Council, International Court of Justice आणि Secretariat) स्थापना करते आणि त्यांची कार्ये आणि अधिकार स्पष्ट करते.
• सुरक्षा परिषदेचा विशेषाधिकार (Veto Power in Security Council): सुरक्षा परिषदेतील पाच स्थायी सदस्य (चीन, फ्रान्स, रशिया, युनायटेड किंगडम आणि युनायटेड स्टेट्स) यांना कोणत्याही महत्त्वपूर्ण निर्णयावर नकाराधिकार (veto power) आहे, जे आंतरराष्ट्रीय धोरणांवर मोठा प्रभाव टाकते.
• कायदेशीर बंधनकारक स्वरूप (Legally Binding Nature): ही सनद एक आंतरराष्ट्रीय करार असून ती सर्व सदस्य राष्ट्रांवर कायदेशीररित्या बंधनकारक आहे.

थोडक्यात, 1945 ची संयुक्त राष्ट्रसंघ सनद ही जगाला युद्ध आणि संघर्षापासून वाचवण्यासाठी, राष्ट्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्यासाठी आणि मानवाधिकार जपण्यासाठी एक मूलभूत दस्तऐवज आहे.