नियमनासाठी कोणते आयसी वापरले जातात?
नियमनासाठी अनेक प्रकारचे इंटिग्रेटेड सर्किट्स (ICs) वापरले जातात, ज्यांना सामान्यतः 'रेग्युलेटर IC' (Regulator IC) असे म्हणतात. इनपुट व्होल्टेज किंवा लोडच्या स्थितीतील बदलांची पर्वा न करता स्थिर आउटपुट व्होल्टेज प्रदान करणे हे त्यांचे मुख्य कार्य आहे.
मुख्यतः दोन प्रकारचे व्होल्टेज रेग्युलेटर IC उपलब्ध आहेत:
- लीनियर व्होल्टेज रेग्युलेटर्स (Linear Voltage Regulators): हे सोपे आणि कमी पॉवर, कमी व्होल्टेज प्रणालींसाठी वापरले जातात.
- स्विचिंग व्होल्टेज रेग्युलेटर्स (Switching Voltage Regulators): हे देखील विविध ॲप्लिकेशन्समध्ये वापरले जातात.
नियमनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या काही सामान्य ICs आणि त्यांच्या मालिका खालीलप्रमाणे आहेत:
- 78XX मालिका: हे पॉझिटिव्ह व्होल्टेज रेग्युलेटर्स आहेत. उदाहरणार्थ, 7805 IC +5V चे स्थिर आउटपुट व्होल्टेज प्रदान करते. मालिकेतील शेवटचे दोन अंक आउटपुट व्होल्टेज दर्शवतात (उदा. 7805 साठी 5V, 7812 साठी 12V).
- 79XX मालिका: हे निगेटिव्ह व्होल्टेज रेग्युलेटर्स आहेत. उदाहरणार्थ, 7905 IC -5V चे स्थिर आउटपुट व्होल्टेज प्रदान करते.
- LM317: हा एक व्हेरिएबल व्होल्टेज रेग्युलेटर IC आहे, ज्याचा आउटपुट व्होल्टेज आवश्यकतेनुसार बदलता येतो.
- IC 723: हे ऑप-ॲम्प व्होल्टेज रेग्युलेटर म्हणून वापरले जाते आणि 2V ते 37V पर्यंत आउटपुट व्होल्टेज प्रदान करू शकते.
या रेग्युलेटर ICs मध्ये इनपुट व्होल्टेज श्रेणी, आउटपुट करंट, ड्रॉपआउट व्होल्टेज, अंतर्गत थर्मल ओव्हरलोड संरक्षण आणि शॉर्ट-सर्किट करंट लिमिटिंग यासारखी वैशिष्ट्ये असतात. हे ICs मायक्रोकंट्रोलर्स, सेन्सर्स आणि TTL लॉजिक सर्किट्सला पॉवर देण्यासाठी तसेच उपकरणांना नुकसान होण्यापासून वाचवण्यासाठी महत्त्वाचे आहेत. ते मोबाइल फोन, AC, LED टीव्ही आणि EV वाहनांमध्ये देखील वापरले जातात.