प्रकाशन पूर्व तालिकीकरण (Cataloging in Publication - CIP) म्हणजे एखादे पुस्तक प्रकाशित होण्यापूर्वीच, त्या पुस्तकाची ग्रंथसूचीविषयक माहिती (bibliographic information) तयार करण्याची प्रक्रिया होय.

ही प्रक्रिया सामान्यतः राष्ट्रीय ग्रंथालय (National Library) किंवा अशाच प्रकारच्या अधिकृत संस्थेद्वारे केली जाते. या प्रक्रियेमध्ये पुढील गोष्टी घडतात:

• प्रकाशक (publisher) त्यांच्या आगामी पुस्तकाचे हस्तलिखित (manuscript) किंवा अंतिम प्रूफ (final proofs) संबंधित ग्रंथालय संस्थेकडे पाठवतो.

• ग्रंथालय तज्ञ त्या पुस्तकाचे विषय, लेखक, शीर्षक, आंतरराष्ट्रीय मानक पुस्तक क्रमांक (ISBN) आणि इतर आवश्यक तपशील वापरून एक तात्पुरती ग्रंथसूची नोंद (preliminary bibliographic record) तयार करतात.

• ही तयार केलेली ग्रंथसूची नोंद प्रकाशकाला परत दिली जाते.

• प्रकाशक ही माहिती पुस्तकाच्या शीर्षक पृष्ठाच्या मागील बाजूस (verso of the title page) छापतो. यालाच 'CIP block' असेही म्हणतात.

प्रकाशन पूर्व तालिकीकरणाचे मुख्य फायदे:

• ग्रंथालयांसाठी सुलभता: जेव्हा पुस्तक प्रत्यक्षात प्रकाशित होते आणि ग्रंथालयांमध्ये येते, तेव्हा त्यांच्याकडे आधीच पुस्तकाची मूलभूत तालिकीकरण माहिती उपलब्ध असते. यामुळे त्यांना पुस्तकावर प्रक्रिया करणे आणि ते वाचकांना उपलब्ध करून देणे जलद होते.

• एकसारखेपणा: यामुळे वेगवेगळ्या ग्रंथालयांमध्ये एकाच पुस्तकाची ग्रंथसूची माहिती (cataloging data) एकसारखी राहण्यास मदत होते.

• माहितीची उपलब्धता: पुस्तके बाजारात येण्यापूर्वीच त्यांची माहिती ग्रंथालये, पुस्तक विक्रेते आणि वाचकांना उपलब्ध होते.

थोडक्यात, प्रकाशन पूर्व तालिकीकरण हे ग्रंथालयीन प्रक्रिया सुलभ करणारे आणि वाचकांना पुस्तकांची माहिती लवकर मिळवून देणारे एक महत्त्वाचे साधन आहे.