एनसीएमसी (NCMC - National Common Mobility Card) हे भारत सरकारने सुरू केलेले 'वन नेशन, वन कार्ड' या संकल्पनेवर आधारित एक RuPay-आधारित डेबिट कार्ड आहे, जे प्रवासाला अधिक सोपे, जलद आणि कॅशलेस करण्यासाठी डिझाइन केले आहे.

एनसीएमसी कार्ड म्हणजे काय?

हे एक कॉन्टॅक्टलेस (Tap-and-Pay) तंत्रज्ञानासह असलेले RuPay-आधारित डेबिट कार्ड आहे. या कार्डमध्ये ईएमव्ही चिप असते, ज्यामुळे प्रवास करताना मशीनवर कार्ड फक्त टॅप करून भाडे भरता येते. यामुळे वेगळे तिकीट काढण्याची किंवा रोख पैसे बाळगण्याची गरज नसते.

एनसीएमसी कार्ड कुठे वापरता येते?

हे कार्ड केवळ मेट्रोपुरते मर्यादित नसून, देशभरातील विविध सार्वजनिक वाहतूक सेवांसाठी वापरले जाते. यामध्ये खालील सेवांचा समावेश आहे:

• मेट्रो रेल्वे
• शहर बस सेवा (उदा. MSRTC बसेस)
• लोकल ट्रेन
• टोल नाके
• पार्किंग शुल्क
• किरकोळ खरेदी (जिथे RuPay स्वीकारले जाते)

दिल्ली मेट्रो, मुंबई मेट्रो आणि इतर अनेक शहरांमध्ये हे कार्ड स्वीकारले जाते, ज्यामुळे प्रत्येक शहरासाठी वेगळे कार्ड घेण्याची गरज लागत नाही.

एनसीएमसी कार्डचे फायदे:

• एकच कार्ड, अनेक सुविधा: देशभरात एकच कार्ड वापरण्याची सोय मिळते.
• कॅशलेस व्यवहार: रोख पैशांची गरज नसते, पूर्णपणे डिजिटल पेमेंट करता येते.
• जलद आणि सोपी प्रक्रिया: फक्त कार्ड टॅप करून पेमेंट पूर्ण होते, ज्यामुळे वेळेची बचत होते.
• सुरक्षितता: बँक-आधारित सुरक्षित प्रणालीमुळे व्यवहार सुरक्षित राहतात.
• रांगेत उभे राहण्याची गरज नाही: तिकीट काढण्यासाठी रांगेत उभे राहण्याचा वेळ वाचतो.
• सवलतींचा लाभ: एसटी महामंडळाच्या बसेसमध्ये ज्येष्ठ नागरिक, महिला, विद्यार्थी, दिव्यांग इत्यादी सवलतधारकांना NCMC कार्ड अनिवार्य केले जात आहे, ज्यामुळे त्यांना सवलतींचा लाभ घेता येतो.

एनसीएमसी कार्ड कसे कार्य करते?

हे कार्ड डेबिट कार्डसारखे असते ज्यामध्ये वाय-फाय सिम्बॉल आणि ईएमव्ही चिप असते. यात एक वॉलेट फीचर असते ज्यामध्ये पिनशिवाय 'टॅप अँड पे' करता येते. तुम्ही तुमच्या बँक खात्यातून किंवा नेट बँकिंग/मोबाइल बँकिंगद्वारे वॉलेटमध्ये पैसे लोड करू शकता. एकदा पैसे लोड झाल्यावर, कार्ड टर्मिनलवर टॅप करून व्यवहार पूर्ण करता येतो.

एनसीएमसी कार्ड कोण देऊ शकते?

सध्या भारतीय स्टेट बँक, पंजाब नॅशनल बँक, आयडीबीआय बँक, एचडीएफसी बँक यांसारख्या प्रमुख बँका एनसीएमसी कार्ड देत आहेत. या कार्डांचे व्यवस्थापन नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) करते.

NCMC कार्ड कोणाला मिळते?

महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने (MSRTC) एसटी प्रवासात सवलती घेणाऱ्या प्रवाशांसाठी हे कार्ड अनिवार्य केले आहे. यात विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक, महिला, दिव्यांग प्रवासी, पुरस्कारार्थी आणि पत्रकार यांचा समावेश आहे.

कार्ड कसे मिळवाल आणि रिचार्ज कसे कराल?

• नवीन कार्डची किंमत साधारणतः ₹199 (GST सह) असते.
• जुने स्मार्ट कार्ड जमा केल्यास ₹149 मध्ये मिळू शकते.
• कार्डमध्ये किमान ₹100 आणि ₹50 च्या पटीत रिचार्ज करता येतो.
• रिचार्ज सुविधा एटीएम मशीन, अधिकृत वेबसाइट, मोबाइल ॲप किंवा नियुक्त एजंटकडून उपलब्ध आहे.
• बँकांच्या नेट बँकिंग किंवा मोबाइल बँकिंग ॲपद्वारे वॉलेटमध्ये पैसे ट्रान्सफर करता येतात.
• मेट्रो स्टेशन किंवा बस स्टँडवरील काउंटरवर रोख रक्कम देऊन किंवा डेबिट कार्ड वापरूनही वॉलेटमध्ये पैसे लोड करता येतात.

भविष्यात, सर्व प्रकारच्या पेमेंटसाठी नागरिकांना एकच कार्ड वापरता यावे यासाठी केंद्र सरकार बँकांना RuPay प्लॅटफॉर्मवर NCMC कार्ड देण्यास प्रोत्साहन देत आहे.