आधुनिक मराठी कवितेची वाटचाल ही विविध टप्पे, प्रवाह आणि कवींच्या योगदानाने समृद्ध झालेली आहे. पारंपरिक कवितांपासून फारकत घेत, आधुनिक कवितेने आशय, अभिव्यक्ती आणि शैलीत नवे आयाम निर्माण केले. खालील प्रमुख टप्प्यांमध्ये आपण या वाटचालीचा परामर्श घेऊ शकतो:

1. केशवसुत आणि आधुनिक कवितेचा पाया (१८८५-१९२०):

   आधुनिक मराठी कवितेचे जनक म्हणून कवी केशवसुत (कृष्णाजी केशव दामले) यांना ओळखले जाते. त्यांनी पारंपरिक पंडिती कवितेला फाटा देत, स्वतःच्या भावना, सामाजिक विचार आणि निसर्गानुभव कवितेतून व्यक्त करण्यास सुरुवात केली. 'तुतारी', 'नवा शिपाई', 'एक कवी' यांसारख्या त्यांच्या कवितांनी समाजाला विचारप्रवृत्त केले. आत्मनिष्ठा, सामाजिक जाणीव, स्फुटता आणि नवविचार हे त्यांच्या कवितेचे महत्त्वाचे पैलू होते. बालकवी (त्र्यंबक बापूजी ठोमरे), गोविंदाग्रज (राम गणेश गडकरी) यांसारख्या कवींनीही याच काळात निसर्गप्रेम, गूढरम्यता आणि भावोत्कटता कवितेत आणली.

2. भावकविता आणि रोमँटिक युग (१९२०-१९४५):

   केशवसुतांच्या विचारांना पुढे नेत, हा काळ भावकवितेचा सुवर्णकाळ ठरला. पाश्चात्त्य रोमँटिक कवितेचा प्रभाव यावर दिसून येतो. प्रेम, सौंदर्य, निसर्ग, वैयक्तिक भावना आणि आदर्शवाद हे या कवितेचे मुख्य विषय होते. माधव ज्युलियन (माधवराव पटवर्धन), यशवंत (यशवंत दिनकर पेंढरकर), गिरीश (शंकर केशव कानेटकर), ना. धों. महानोर (नंतरच्या काळात ग्रामीण भावकवी), आरती प्रभू (चिं. त्र्यं. खानोलकर) यांसारख्या कवींनी भावोत्कट आणि गेय कविता लिहिल्या. या काळात कवितेला विशिष्ट लय आणि नाद प्राप्त झाला.

3. स्वातंत्र्योत्तर काळातील 'नवी कविता' (१९४५-१९७०):

   स्वातंत्र्यानंतरच्या काळात समाज, राजकारण आणि जीवनशैलीत मोठे बदल झाले. या बदलांचे प्रतिबिंब कवितेत उमटले. बा. सी. मर्ढेकर यांना 'नव्या कवितेचे जनक' मानले जाते. त्यांनी कवितेला शहरी जीवनातील विसंगती, आधुनिक जीवनातील गुंतागुंत, वैफल्य आणि औदासिन्य यांसारख्या विषयांकडे वळवले. त्यांची कविता प्रतीकात्मक, गूढ आणि कधीकधी क्लिष्ट असली तरी, तिने मराठी कवितेला एक नवी दिशा दिली. पु. शि. रेगे, इंदिरा संत (स्त्रीभाव), विंदा करंदीकर (प्रयोगशील), मंगेश पाडगावकर (उत्फुल्लता), वसंत बापट (सामाजिक जाणीव) आणि नारायण सुर्वे (कष्टकऱ्यांचे जीवन) यांसारख्या कवींनी आपापल्या शैलीत कवितेला समृद्ध केले. सुरेश भट यांनी मराठी गझलेचे दालन उघडले.

4. दलित साहित्य आणि सामाजिक जाणीव (१९७० नंतर):

   साठोत्तरी काळात दलित साहित्याचा उदय हा मराठी कवितेतील एक महत्त्वाचा टप्पा होता. दलित कवींनी शतकानुशतके सोसलेल्या वेदना, अन्याय आणि विषमतेचा आवाज कवितेतून बुलंद केला. त्यांची कविता व्यवस्थेविरुद्ध बंडखोरी करणारी, तीव्र संताप व्यक्त करणारी आणि आत्मसन्मानाची मागणी करणारी होती. नामदेव ढसाळ, राजा ढाले, दया पवार, लक्ष्मण माने, लक्ष्मण गायकवाड यांसारख्या कवींनी आपल्या कवितेतून दलित समाजाच्या व्यथा मांडल्या आणि समाजाला विचार करायला लावले.

5. समकालीन कविता आणि वैविध्य (१९८० नंतर):

   ऐंशीच्या दशकानंतर मराठी कवितेत अधिक वैविध्य आले. जागतिकीकरण, तंत्रज्ञान, शहरीकरण आणि सामाजिक बदलांचा प्रभाव कवितेवर दिसू लागला. ग्रामीण कविता (ना. धों. महानोर, आनंद यादव), स्त्रीवादी कविता (हिरा बनसोडे, प्रभा गणोरकर), महानगरीय जीवनाचे चित्रण, वैयक्तिक अनुभव, जागतिक समस्या आणि पर्यावरणासारख्या विषयांना कवितेत स्थान मिळाले. नव्या पिढीचे कवी पारंपरिक आणि आधुनिक शैली