कामगार संघटनेचा उपाध्यक्ष (Vice-President) हा संघटनेच्या कारभारात महत्त्वाची भूमिका बजावतो. त्यांची प्रमुख कामे आणि जबाबदाऱ्या खालीलप्रमाणे आहेत:

• अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत कार्यभार सांभाळणे: उपाध्यक्षांची सर्वात महत्त्वाची जबाबदारी म्हणजे अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत किंवा ते उपलब्ध नसताना अध्यक्षांची भूमिका पार पाडणे. यामध्ये बैठकांचे अध्यक्षस्थान स्वीकारणे, निर्णय घेणे आणि संघटनेच्या दैनंदिन कामकाजाची देखरेख करणे इत्यादींचा समावेश आहे.
• अध्यक्षांना सहाय्य करणे: उपाध्यक्ष हे संघटनेच्या अध्यक्षांना त्यांच्या विविध कार्यांमध्ये आणि जबाबदाऱ्यांमध्ये सक्रियपणे मदत करतात. यामध्ये धोरणे आखणे, योजनांची अंमलबजावणी करणे आणि संघटनेचे उद्दिष्ट साध्य करणे यांचा समावेश आहे.
• सदस्यांचे प्रतिनिधित्व करणे: उपाध्यक्षांना कामगारांच्या समस्या आणि मागण्यांची चांगली जाण असते. ते व्यवस्थापनासमोर कामगारांचे प्रश्न प्रभावीपणे मांडतात आणि त्यांच्या हिताचे रक्षण करतात.
• वाटाघाटी आणि करार: व्यवस्थापनासोबत वेतन, कामाची स्थिती, सुविधा आणि इतर कामाच्या अटी व शर्तींबद्दलच्या वाटाघाटींमध्ये सक्रियपणे भाग घेणे. कामगारांसाठी सर्वोत्तम करार मिळवण्याचा प्रयत्न करणे.
• संघटन आणि सदस्य भरती: नवीन सदस्यांना संघटनेत सामील करून घेण्यासाठी प्रयत्न करणे आणि संघटनेला अधिक मजबूत बनवण्यासाठी संघटन कार्यांमध्ये सक्रियपणे भाग घेणे.
• तक्रार निवारण: सदस्यांच्या तक्रारी ऐकून घेणे, त्यांचे विश्लेषण करणे आणि त्या सोडवण्यासाठी योग्य उपाययोजना करणे. यामध्ये मध्यस्थी करणे किंवा व्यवस्थापनाशी चर्चा करणे यांचा समावेश असू शकतो.
• धोरण निर्मिती आणि अंमलबजावणी: संघटनेच्या धोरणे आणि रणनीती ठरवण्यात सक्रिय भूमिका घेणे आणि त्यांची प्रभावीपणे अंमलबजावणी सुनिश्चित करणे.
• बैठकांमध्ये सहभाग: कार्यकारी मंडळाच्या (Executive Board) आणि इतर महत्त्वाच्या बैठकांना उपस्थित राहणे, चर्चांमध्ये भाग घेणे आणि निर्णय प्रक्रियेत आपले मत मांडणे.
• इतर पदाधिकाऱ्यांशी समन्वय: संघटनेच्या इतर पदाधिकाऱ्यांशी (उदा. सचिव, कोषाध्यक्ष) समन्वय साधून एकत्रितपणे काम करणे, जेणेकरून संघटनेचे कार्य सुरळीत चालेल.

थोडक्यात, उपाध्यक्ष हे संघटनेचे एक महत्त्वाचे नेतृत्व पद असून, ते अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत त्यांची जबाबदारी सांभाळतात, अध्यक्षांना मदत करतात आणि कामगारांच्या हक्कांसाठी लढण्यास व संघटनेचे ध्येय साध्य करण्यास महत्त्वपूर्ण योगदान देतात.