1 उत्तर
1
answers
शून्याचा अविष्कार कोणी केला?
0
Answer link
शून्याचा अविष्कार प्राचीन भारतात झाला असे मानले जाते. शून्य (0) ही संकल्पना आणि त्याचा संख्या म्हणून उपयोग भारतीय गणितज्ञांनी केला.
या अविष्काराचे श्रेय प्रामुख्याने खालील व्यक्ती आणि कालावधीला दिले जाते:
- ब्रह्मगुप्त (सातवे शतक): ब्रह्मगुप्ताने 'ब्रह्मस्फुटसिद्धांत' या ग्रंथात शून्यासाठी नियम आणि गणितातील त्याचे महत्त्व स्पष्ट केले. शून्याला एक स्वतंत्र संख्या म्हणून परिभाषित करणारा तो पहिला गणितज्ञ होता.
- आर्यभट (पाचवे शतक): आर्यभटाने त्याच्या संख्या प्रणालीमध्ये 'दशमान पद्धती' (place value system) वापरली, ज्यात शून्याच्या अस्तित्वाची आणि गरजेची अप्रत्यक्षपणे कल्पना होती, जरी त्याने शून्याला स्वतंत्र अंक म्हणून स्पष्टपणे दर्शवले नाही.
- बक्षाली हस्तलिखित: हे तिसरे किंवा चौथे शतक CE चे मानले जाते आणि त्यात शून्यासाठी एका टिंबाचा (dot) वापर केलेला आढळतो, जो जगातील शून्याच्या सर्वात जुन्या लिखित नोंदींपैकी एक आहे.
भारतीय गणितज्ञांनी शून्याचा उपयोग केवळ संख्या म्हणून नव्हे, तर स्थान मूल्य प्रणालीमध्ये (place value system) महत्त्वाचे स्थानधारक म्हणूनही केला. या अविष्कारामुळे गणितातील अनेक प्रगती झाली आणि आधुनिक गणिताचा पाया रचला गेला.