लिंग भाव आणि पितृसत्ताक पद्धती काय आहे?
लिंग भाव (Gender):
लिंग भाव म्हणजे जैविक लिंगापेक्षा वेगळे असते. हे समाजाद्वारे व्यक्तींना (पुरुष, स्त्री किंवा इतर लिंग) नेमून दिलेल्या भूमिका, वर्तणूक, क्रियाकलाप आणि गुणधर्मांचा संदर्भ देते. हे नैसर्गिक किंवा जीवशास्त्रीय नसते, तर सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक संदर्भातून तयार होते. लिंग भाव समाजात कसे वागावे, काय करावे आणि कसे विचार करावे याबद्दलच्या अपेक्षा निश्चित करतो. यामुळे पुरुष आणि स्त्रिया यांच्यासाठी वेगवेगळे सामाजिक मापदंड आणि अपेक्षा तयार होतात, ज्या काळानुसार आणि संस्कृतीनुसार बदलू शकतात.
पितृसत्ताक पद्धती (Patriarchy):
पितृसत्ताक पद्धती ही एक सामाजिक व्यवस्था आहे जिथे पुरुष सत्ता, अधिकार आणि विशेषाधिकार यांच्या प्रमुख स्थानावर असतात. या पद्धतीत, कुटुंब, राजकारण, अर्थव्यवस्था आणि सामाजिक संस्थांमध्ये पुरुषांचे वर्चस्व असते. निर्णय घेण्याची प्रक्रिया मुख्यतः पुरुषांच्या हातात असते आणि महिलांना दुय्यम भूमिका दिली जाते किंवा त्यांचे अधिकार मर्यादित केले जातात. पितृसत्ताक व्यवस्थेमुळे अनेकदा स्त्रिया आणि इतर लैंगिक अल्पसंख्याकांना सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय विषमतेचा सामना करावा लागतो.