स्वतंत्र या शब्दाचा अर्थ खालीलप्रमाणे आहे:

• अन्यांच्या नियंत्रणाखाली नसणे: याचा मुख्य अर्थ असा आहे की, कुणीही व्यक्ती, वस्तू किंवा राष्ट्र दुसऱ्याच्या अधीन नसणे, म्हणजेच स्वतःचे निर्णय स्वतः घेणे आणि कोणावरही अवलंबून नसणे.

• मुक्त: बंधन किंवा मर्यादांशिवाय असणे. उदाहरणार्थ, विचार करण्याचे स्वातंत्र्य, बोलण्याचे स्वातंत्र्य.

• स्वयंसिद्ध किंवा आत्मनिर्भर: स्वतःच्या बळावर उभे असणे आणि स्वतःची काळजी स्वतःच घेणे.

• अलिप्त किंवा वेगळे: कधीकधी याचा अर्थ 'वेगळे' किंवा 'पृथक' असाही होतो, म्हणजे एखाद्या गोष्टीचा दुसऱ्या गोष्टीशी थेट संबंध नसणे.

उदाहरणे:

• भारत १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी स्वतंत्र झाला (भारत ब्रिटिशांच्या राजवटीतून मुक्त झाला).
• प्रत्येक व्यक्तीला आपले मत मांडण्याचे स्वतंत्र आहे (प्रत्येक व्यक्तीला आपले मत मांडण्याची मुभा आहे).