आदिवासी समुदायांची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

• सामाजिक रचना:
  • आदिवासी समाज साधारणपणे साध्या आणि समूहावर आधारित असतात. कुटुंब आणि गोत्र हे त्यांच्या सामाजिक संरचनेचे महत्त्वाचे घटक असतात.
  • त्यांच्यात सामुदायिक भावना (communal feeling) प्रबळ असते आणि सहकार्यावर आधारित जीवनशैली असते.
  • बहुतेक आदिवासी समाजांमध्ये पितृसत्ताक किंवा मातृसत्ताक पद्धती अस्तित्वात असू शकतात.
• आर्थिक व्यवस्था:
  • त्यांची अर्थव्यवस्था मुख्यत्वे निसर्गावर आधारित असते, जसे की शिकार, वन उत्पादने गोळा करणे, शेती (विशेषतः स्थलांतरित शेती - shifting cultivation), आणि पशुपालन.
  • पैशाऐवजी वस्तूंची देवाणघेवाण (barter system) अनेक ठिकाणी प्रचलित असते.
• संस्कृती आणि परंपरा:
  • प्रत्येक आदिवासी समूहाची स्वतःची वैशिष्ट्यपूर्ण संस्कृती, परंपरा, सण, उत्सव, नृत्य आणि संगीत असते.
  • त्यांच्या धार्मिक समजुती निसर्गाशी (उदा. आत्मावाद - animism) आणि पूर्वजांशी संबंधित असतात. ते निसर्गातील घटकांची पूजा करतात.
• भाषा:
  • प्रत्येक आदिवासी समूहाची स्वतःची बोलीभाषा किंवा विशिष्ट भाषा असते, जी त्यांच्या संस्कृतीचा अविभाज्य भाग असते.
• निसर्गाशी संबंध:
  • आदिवासी समुदाय निसर्गाशी एकरूप होऊन राहतात. ते निसर्गाचे संरक्षण करतात आणि त्याचा आदर करतात. जंगल, डोंगर, नद्या हे त्यांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग असतात.
• राजकीय रचना:
  • त्यांच्यात पारंपरिक स्वशासनाची (self-governance) मजबूत व्यवस्था असते, जिथे गावातील प्रमुख किंवा वडिलांचा गट निर्णय घेतो.
• जीवनशैली:
  • त्यांची जीवनशैली साधी, कमी गरजांवर आधारित आणि निसर्गाशी सुसंगत असते. आधुनिक शहरी जीवनापेक्षा ती वेगळी असते.
• कला आणि हस्तकला:
  • आदिवासी समुदायांमध्ये सुंदर हस्तकला, चित्रकला (उदा. वारली चित्रकला), बांबूकाम, लाकडी कोरीव काम, मातीची भांडी बनवणे इत्यादी कलांचा समृद्ध वारसा असतो.

ही वैशिष्ट्ये आदिवासी समुदायांना इतरांपासून वेगळे आणि अद्वितीय बनवतात.