तुम्ही बहुधा विष्णू दिगंबर पलुस्कर यांच्याबद्दल विचारत असा. 'विशू दि मग गो' हे त्यांच्या नावाचे अपूर्ण किंवा चुकीचे स्पेलिंग असू शकते आणि 'ग्रंथ' हा शब्द त्यांच्या कार्याला किंवा योगदानाला उद्देशून वापरला असावा.

विष्णू दिगंबर पलुस्कर (१८७२-१९३१) हे भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक महान नाव आणि हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रात अत्यंत महत्त्वाचे योगदान देणारे व्यक्तिमत्व होते. त्यांना 'संगीत महर्षी' म्हणूनही ओळखले जाते. त्यांनी भारतीय शास्त्रीय संगीताला सामान्य लोकांसाठी खुले करण्यासाठी आणि ते लोकप्रिय करण्यासाठी अविस्मरणीय कार्य केले.

त्यांच्या योगदानाचे प्रमुख मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:

• सुलभ संगीताची चळवळ: पलुस्करांच्या काळात शास्त्रीय संगीत हे प्रामुख्याने मंदिरांपुरते किंवा काही निवडक राजघराण्यांपुरते मर्यादित होते. त्यांनी हे संगीत सामान्य जनतेपर्यंत पोहोचवण्यासाठी अथक प्रयत्न केले. त्यांनी जाहीर कार्यक्रम (कॉन्सर्ट्स) आयोजित करून लोकांना शास्त्रीय संगीताची ओळख करून दिली.
• गांधर्व महाविद्यालयची स्थापना: १९०१ मध्ये, त्यांनी लाहोर येथे (सध्या पाकिस्तानात) 'गांधर्व महाविद्यालय' या संगीत विद्यालयाची स्थापना केली. हे आधुनिक भारताच्या संगीत शिक्षणाच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड ठरले. या संस्थेमुळे, कोणत्याही जाती किंवा धर्माच्या व्यक्तीला शास्त्रीय संगीत शिकण्याची संधी मिळाली. नंतर या संस्थेच्या अनेक शाखा भारतात उघडण्यात आल्या.
• संगीत शिक्षण पद्धतीत क्रांती: त्यांनी शास्त्रीय संगीताचे शिक्षण अधिक पद्धतशीर आणि अभ्यासक्रमानुसार सुरू केले. त्यांनी स्वर आणि रागांचे सोपे नोटेशन (लिखित स्वरूपात) विकसित केले, ज्यामुळे संगीत शिकणे सोपे झाले.
• भक्तिमय रचना: पलुस्कर हे उत्तम गायक आणि संगीतकार होते. त्यांनी अनेक भजने आणि देशभक्तिपर गीते गायली आणि संगीतबद्ध केली. 'रघुपति राघव राजाराम' हे भजन त्यांनी संगीतबद्ध केले होते.
• वारसा आणि शिष्य: त्यांच्या कार्यामुळे अनेक शिष्य तयार झाले, ज्यांनी त्यांचे कार्य पुढे नेले. त्यांच्या शिष्यांमध्ये ओंकारनाथ ठाकूर, विनायकराव पटवर्धन, नारायणराव व्यास यांसारख्या मोठ्या नावांचा समावेश आहे.

थोडक्यात, विष्णू दिगंबर पलुस्कर यांनी भारतीय शास्त्रीय संगीताला पुनरुज्जीवित केले, ते सामान्य लोकांसाठी सुलभ केले आणि त्याला एक आदरणीय स्थान मिळवून दिले. त्यांचे हे समग्र कार्य आणि योगदान, याला 'ग्रंथ' (मोठे कार्य किंवा ज्ञानाचा साठा) असे म्हटले जाऊ शकते.