संस्कृतमध्ये 'मन' या शब्दाचा अर्थ 'विचार करणे' किंवा 'जाणून घेणे' असा होतो. भारतीय দর্শनात, বিশেষतः योग आणि वेदांत দর্শनात मनाचे विविध प्रकार सांगितले आहेत.

पातंजली योगसूत्रानुसार मनाचे प्रकार:

• चित्त (Chitta):

  चित्त म्हणजे मनाचा सर्वात मूलभूत भाग. हे सर्व विचार, भावना आणि संवेदनांचे भांडार आहे.

• बुद्धी (Buddhi):

  बुद्धी म्हणजे विचार करण्याची आणि निर्णय घेण्याची क्षमता.

• अहंकार (Ahamkara):

  अहंकार म्हणजे 'मी' ची भावना किंवा स्वतःची ओळख.

• मनस (Manas):

  मनस म्हणजे संवेदनांकडून माहिती गोळा करून बुद्धीला पाठवणारे इंद्रिय.

वेदांतानुसार मनाचे प्रकार:

• जाग्रत (Jagrat):

  जाग्रत म्हणजे जागृत अवस्था, ज्यामध्ये आपण बाह्य जगाचा अनुभव घेतो.

• स्वप्न (Swapna):

  स्वप्न म्हणजे झोपेत असताना येणारे अनुभव.

• सुषुप्ती (Sushupti):

  सुषुप्ती म्हणजे गाढ झोप, ज्यात कोणताही अनुभव नसतो.

• तुरीय (Turiya):

  तुरीय म्हणजे या तीन अवस्थांच्या पलीकडील अवस्था, ज्यात पूर्ण ज्ञान आणि शांतीचा अनुभव होतो.

या व्यतिरिक्त, सांख्य দর্শनात मन, बुद्धी आणि अहंकार हे तीन अंतःकरणाचे भाग मानले जातात.