1 उत्तर
1
answers
नाणे बाजारातील निधीच्या कमतरतेचे कारण काय आहे?
0
Answer link
नाणे बाजारातील (Money Market) निधीच्या कमतरतेची अनेक कारणे असू शकतात, त्यापैकी काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- रिझर्व्ह बँकेची (RBI) धोरणे:
- रोख राखीव प्रमाण (CRR): रिझर्व्ह बँक CRR वाढवते, तेव्हा बँकांना जास्त निधी रिझर्व्ह बँकेकडे ठेवावा लागतो, त्यामुळे बाजारात खेळण्यासाठी कमी निधी उपलब्ध होतो.
- खुला बाजार কার্যক্রম (Open Market Operations): रिझर्व्ह बँक सरकारी रोख्यांची विक्री करते, तेव्हा बँका आणि इतर वित्तीय संस्थांकडून निधी रिझर्व्ह बँकेकडे जातो, ज्यामुळे बाजारात निधीची कमतरता निर्माण होते.
- सरकारी खर्च आणि कर धोरणे:
- सरकारी खर्च वाढल्यास: सरकारचा खर्च वाढल्यास बाजारात जास्त पैसा येतो, परंतु कर संकलनात घट झाल्यास सरकारला कर्ज घ्यावे लागते, ज्यामुळे बाजारात निधीची कमतरता जाणवते.
- विदेशी निधीचा प्रभाव:
- विदेशी गुंतवणूक कमी झाल्यास: विदेशी गुंतवणूक कमी झाल्यास किंवा विदेशी गुंतवणूकदार त्यांचे पैसे काढून घेत असल्यास, बाजारात डॉलरची मागणी वाढते आणि रुपया कमजोर होतो, ज्यामुळे निधीची कमतरता निर्माण होते.
- बँकांची कर्ज वितरण प्रक्रिया:
- कर्ज वितरण मंदावल्यास: बँकांनी कर्ज देणे कमी केल्यास, उद्योगांना आणि व्यक्तींना पुरेसा निधी मिळत नाही, त्यामुळे बाजारात पैशाची कमतरता जाणवते.
- आर्थिक मंदी:
- मंदीचे वातावरण: आर्थिक मंदीच्या काळात, गुंतवणूक आणि उत्पादन कमी होते, ज्यामुळे बाजारात पैशाची मागणी घटते आणि निधीची कमतरता निर्माण होते.
याव्यतिरिक्त, काही तात्कालिक कारणे जसे की मोठ्या कंपन्यांनी केलेला निधीचा वापर किंवा बँकिंग प्रणालीतील काही समस्यांमुळे देखील नाणे बाजारात निधीची कमतरता येऊ शकते.