लॉर्ड डलहौसी (Lord Dalhousie) या गव्हर्नर जनरलच्या काळात संस्थाने खालसा करण्यास सुरुवात झाली.

लॉर्ड डलहौसी (१८४८-१८६६):
लॉर्ड डलहौसीने 'साम्राज्यवादी धोरण' अवलंबून अनेक भारतीय রাজ্যे ब्रिटिश साम्राज्यात जोडून घेतली. यासाठी त्याने विविध मार्ग वापरले:

• युद्ध: ज्या राज्यांनी विरोध केला, त्यांच्याशी युद्ध करून ती রাজ্যे खालसा केली.
• दत्तक विधान नामंजूर: ज्या राजांना स्वतःचा मुलगा नसे, त्यांनी दत्तक घेतलेल्या मुलाला वारस म्हणून मान्यता देण्यास डलहौसीने नकार दिला आणि ती রাজ্যे खालसा केली.
• गैरकारभार: काही राज्यांमध्ये गैरकारभार चालतो आहे, असे कारण देत ती রাজ্যे खालसा केली.

या धोरणांमुळे अनेक संस्थाने ब्रिटिश साम्राज्यात विलीन झाली आणि ब्रिटिशांची सत्ता आणखी मजबूत झाली.

अधिक माहितीसाठी, आपण हे पाहू शकता:

• Encyclopaedia Britannica