1. पृथ्वीचा आकार (Shape of the Earth):

• पृथ्वी पूर्णपणे गोल नाही, ती ध्रुवांवर चपटी आहे आणि विषुववृत्तावर फुगीर आहे.
• विषुववृत्तावरील त्रिज्या ध्रुवीय त्रिज्येपेक्षा जास्त असते.
• गुरुत्वाकर्षण बल (g) पृथ्वीच्या केंद्रापासूनच्या अंतरावर अवलंबून असते. अंतर वाढल्यास गुरुत्वाकर्षण बल कमी होते.
• म्हणून, विषुववृत्तावर 'g' चे मूल्य ध्रुवांपेक्षा कमी असते.

2. उंची (Altitude):

• पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून जसजसे आपण उंच जातो, तसतसे 'g' चे मूल्य कमी होते.
• उंची वाढल्यामुळे पृथ्वीच्या केंद्रापासूनचे अंतर वाढते, ज्यामुळे गुरुत्वाकर्षण बल कमी होते.

3. खोली (Depth):

• पृथ्वीच्या पृष्ठभागातून जसे आपण खाली जातो, तसतसे 'g' चे मूल्य कमी होते.
• खोली वाढल्यामुळे पृथ्वीच्या केंद्राच्या दिशेने वस्तुमानाचा प्रभाव कमी होतो, ज्यामुळे गुरुत्वाकर्षण बल कमी होते.

4. पृथ्वीचे स्वतःभोवती फिरणे (Rotation of the Earth):

• पृथ्वीच्या रोटेशनमुळे एक सेंट्रीफ्युगल फोर्स (Centrifugal Force) तयार होते, जो गुरुत्वाकर्षणाच्या विरुद्ध दिशेने कार्य करतो.
• यामुळे 'g' चे मूल्य कमी होते.
• विषुववृत्तावर सेंट्रीफ्युगल फोर्स सर्वात जास्त असतो, त्यामुळे तेथे 'g' चे मूल्य सर्वात कमी असते.
• ध्रुवांवर सेंट्रीफ्युगल फोर्स शून्य असतो, त्यामुळे तेथे 'g' चे मूल्य सर्वाधिक असते.

हे घटक खालीलप्रमाणे 'g' च्या मूल्यावर परिणाम करतात:

• पृथ्वीचा आकार: विषुववृत्तावर g = 9.78 m/s², तर ध्रुवांवर g = 9.83 m/s².
• उंची: उंची वाढल्यास 'g' चे मूल्य कमी होते.
• खोली: खोली वाढल्यास 'g' चे मूल्य कमी होते.
• पृथ्वीचे स्वतःभोवती फिरणे: रोटेशनमुळे 'g' च्या मूल्यामध्ये घट होते, विषुववृत्तावर ही घट सर्वाधिक असते.

अधिक माहितीसाठी:

• Factors affecting acceleration due to gravity
• Factors Affecting the Value of g