3 उत्तरे
3
answers
महाराष्ट्राचा प्राकृतिक भूगोल काय आहे?
1
Answer link
bird sanctuaryआल्फ्रेड विणकर यांनी मांडलेल्या भूखंड वहनाच्या सिद्धांतानुसार उत्तरेला असणाऱ्या लाॅरेशिया व दक्षिणेला असणारा गोंडवाना या दोन भूमीच्या दरम्यान टेथिसा नावाचा समुद्र पसरलेला होता भूगर्भातील हालचाली उत्तरेकडील लाॅरेशिया व दक्षिणेकडील गोंडवाना या भूमि जवळ येऊ लागल्या व टेथिसा समुद्रांचा तळ घड्यांसारखा वर उचलला जाऊन यापासून हिमालय या घडीच्या पर्वतांची निर्मिती झाली. या हिमालयीन पर्वतावर होणाऱ्या भरपूर पर्जन्य वर्षावामुळे येथे अनेक नद्यांचे उगम झाले.
या हिमालयात उगम पावणार्या नद्यांनी खाली मैदानात येतांना आपल्यासोबत बराच गाळ वाहून आणला या गाळापासून भारतातील उत्तर भारतीय मैदानी प्रदेशाची निर्मिती झाली. या उत्तर भारतीय मैदानी प्रदेशाच्या दक्षिणेपासून (यमुना नदीच्या दक्षिणेला असणाऱ्या राजमहाल टेकड्या) भारतीय द्वीपकल्प पठारी प्रदेशाला सुरुवात होते. उत्तर भारतीय पठारी प्रदेश व दक्षिण भारतीय पठारी प्रदेश या दोन प्रादेशिक विभागाचा समावेश होतो. दक्षिण भारतीय पठारी प्रदेशातील एक पठार म्हणजे महाराष्ट्र पठार होय. या पठाराची भूमी ही प्राचीन गोंडवानाची भूमी आहे.
0
Answer link
महाराष्ट्राचा प्राकृतिक भूगोल
महाराष्ट्र हे भारताच्या पश्चिम भागात असलेले एक राज्य आहे. याचा भूभाग विविध आहे आणि खालील प्रमुख प्राकृतिक विभागांमध्ये विभागलेला आहे:
-
कोकण किनारपट्टी:
अरबी समुद्राला लागून असलेली ही महाराष्ट्राची पश्चिम किनारपट्टी आहे.
- ही एक अरुंद किनारपट्टी असून तिची सरासरी रुंदी 30 ते 60 किलोमीटर आहे.
- या भागात अनेक नद्या, खाड्या आणि लहान बेटे आहेत.
- येथील जमीन सुपीक आहे आणि भात, नारळ, आंबा, सुपारी इत्यादी पिके घेतली जातात.
-
सह्याद्री पर्वत:
कोकण किनारपट्टीच्या पूर्वेकडील हा पर्वतांचा भाग आहे, ज्याला पश्चिम घाट असेही म्हणतात.
- या पर्वताची सरासरी उंची 1200 मीटर आहे.
- महाराष्ट्रातील सर्वात उंच शिखर कळसुबाई याच पर्वतरांगेत आहे.
- येथे अनेक डोंगर आणि दऱ्या आहेत, ज्यामुळे हा प्रदेश दुर्गम बनला आहे.
- या पर्वतांमध्ये अनेक महत्त्वाच्या नद्यांचे उगमस्थान आहे.
-
महाराष्ट्र पठार:
सह्याद्री पर्वताच्या पूर्वेकडील हा विस्तीर्ण पठारी प्रदेश आहे, जो दख्खनच्या पठाराचा भाग आहे.
- हे पठार बेसाल्ट खडकांनी बनलेले आहे.
- या पठाराची उंची 300 ते 600 मीटर आहे.
- गोदावरी, कृष्णा, भीमा यांसारख्या प्रमुख नद्या या पठारावरून वाहतात.
- पठारावरील जमीन सुपीक असून येथे ज्वारी, बाजरी, ऊस, कापूस आणि तेलबियांची लागवड केली जाते.
-
विदर्भ:
हा महाराष्ट्राच्या पूर्वेकडील भाग आहे.
- विदर्भात नागपूर, अमरावती इत्यादी जिल्ह्यांचा समावेश होतो.
- या भागात खनिज संपत्ती मोठ्या प्रमाणात आढळते.
- विदर्भातील हवामान उष्ण आणि कोरडे असते.
महाराष्ट्राचा प्राकृतिक भूगोल वैविध्यपूर्ण आहे.
अधिक माहितीसाठी, आपण खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता: