3 उत्तरे
3
answers
ग्रामीण सहजीवन निबंध लिहा?
2
Answer link
एक मोठी समस्या म्हणजे वाढते शहरीकरण आणि ओस पडत चाललेली खेडी. या समस्येचे मूळ शोधले असता लक्षात येते की ग्रामीण भागात असलेल्या समस्या हे वाढत्या शहरीकरणाचे खरे कारण आहे.
ग्रामीण भागात लोकांचे पोट हे शेतीवर अवलंबून असते. पाऊस व्यवस्थित पडला तरच शेतीतून पीक चांगले येते. त्यामुळे हा व्यवसाय फार जिकीरीचा आहे. अजूनही शेतकऱ्यांसाठी असलेल्या सरकारी योजना त्यांच्यापर्यंत वेळेवर पोहोचत नाहीत. नवीन तंत्रज्ञान महागडे असल्याने गरीब शेतकऱ्यांना ते परवडत नाही. काही ठिकाणी प्यायला पाणी नाही. गावात उच्च शिक्षणाची सोय नाही. तर काही ठिकाणी सुसज्ज दवाखाने नाहीत. अनेक छोट्या मोठ्या गोष्टींसाठी ग्रामीण भागातील जनतेला शहरांकडे धाव घ्यावी लागते. त्यामुळे ते स्थलांतराचा पर्याय स्विकारतात. परंतु यामुळे मूळ समस्या मागेच राहते आणि शहरीकरणासारखी नवीन समस्या उद्भवते.
त्यामुळे इतर समस्या टाळायच्या असतील तर आधी ग्रामीण भागाचा विकास करणे आवश्यक आहे.
स्वातंत्र्यानंतर अनेक दशकांनंतरही भारत असमानतेने इतका भरला आहे की बहुतेकदा असे म्हटले जाते की तेथे दोन देश आहेत, एक म्हणजे भारत आणि दुसरा म्हणजे इंडिया . हे देशातील ग्रामीण आणि शहरी भागात व्यापलेल्या दोन भिन्न वास्तवांबद्दल सांगते. परंतु, हे आवश्यक आहे की ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही भागातील रहिवासी एकमेकांशी सुसंगत राहतात .
ग्रामीण लोक बर्यापैकी शांततेत राहतात कारण येथील लोक व्यस्त जीवनशैली जगत नाहीत. ते सकाळी लवकर उठतात आणि रात्री वेळेवर झोपी जातात. येथे हवा प्रदूषित होत नाही, शहरामध्ये कारखान्यामुळे हवा प्रदूषित होते . ग्रामीण भागात प्रदूषण आणि गर्दी देखील कमी असते . शहरांमधील व्यस्त जीवनाला विरोध नसून गावकऱ्यांना सहज जीवन जगण्याची सवय आहे ज्यामुळे त्यांना प्रचंड तणाव निर्माण होतो.
परंतु खेड्यांमध्ये बहुतेक मूलभूत सुविधा जसे की वीज, शाळा, नर्सिंग होम आणि कारखाने लोकांना रोजगार उपलब्ध नाहीत. खेड्यामधील लोकांकडे स्वतःची वाहतूक नसल्यास अनेक मैलांवर पायी जावे लागते. गावे केवळ हंगामी रोजगार प्रदान करतात आणि बहुतेक तेथील लोक फायद्यात नोकरी करत नाहीत. या सर्व कारणांमुळे चांगले शिक्षण, रोजगार आणि जीवनातील सुख-सुविधा शोधण्यासाठी ग्रामीण भागातून शहरी भागात मोठ्या प्रमाणात लोक स्थलांतर करतात.
परंतु शहरांमधील जीवनाची स्वतःची एक नकारात्मक बाजू आहे – ते दबाव, तणाव आणि चिंताने भरलेले आहे. इथल्या लोकांमध्ये बर्याच भौतिक सुख आणि सुविधा आहेत परंतु मानसिक शांतता नाही. ते नेहमीच त्यांच्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक जीवनाशी संबंधित विविध कामे पार पाडण्यात व्यस्त असतात जेणेकरून त्यांना कधीकधी त्यांच्या शेजारी कोण राहतात हेसुद्धा माहित नसते.
ग्रामीण भागात लोकांचे पोट हे शेतीवर अवलंबून असते. पाऊस व्यवस्थित पडला तरच शेतीतून पीक चांगले येते. त्यामुळे हा व्यवसाय फार जिकीरीचा आहे. अजूनही शेतकऱ्यांसाठी असलेल्या सरकारी योजना त्यांच्यापर्यंत वेळेवर पोहोचत नाहीत. नवीन तंत्रज्ञान महागडे असल्याने गरीब शेतकऱ्यांना ते परवडत नाही. काही ठिकाणी प्यायला पाणी नाही. गावात उच्च शिक्षणाची सोय नाही. तर काही ठिकाणी सुसज्ज दवाखाने नाहीत. अनेक छोट्या मोठ्या गोष्टींसाठी ग्रामीण भागातील जनतेला शहरांकडे धाव घ्यावी लागते. त्यामुळे ते स्थलांतराचा पर्याय स्विकारतात. परंतु यामुळे मूळ समस्या मागेच राहते आणि शहरीकरणासारखी नवीन समस्या उद्भवते.
त्यामुळे इतर समस्या टाळायच्या असतील तर आधी ग्रामीण भागाचा विकास करणे आवश्यक आहे.
स्वातंत्र्यानंतर अनेक दशकांनंतरही भारत असमानतेने इतका भरला आहे की बहुतेकदा असे म्हटले जाते की तेथे दोन देश आहेत, एक म्हणजे भारत आणि दुसरा म्हणजे इंडिया . हे देशातील ग्रामीण आणि शहरी भागात व्यापलेल्या दोन भिन्न वास्तवांबद्दल सांगते. परंतु, हे आवश्यक आहे की ग्रामीण आणि शहरी दोन्ही भागातील रहिवासी एकमेकांशी सुसंगत राहतात .
ग्रामीण लोक बर्यापैकी शांततेत राहतात कारण येथील लोक व्यस्त जीवनशैली जगत नाहीत. ते सकाळी लवकर उठतात आणि रात्री वेळेवर झोपी जातात. येथे हवा प्रदूषित होत नाही, शहरामध्ये कारखान्यामुळे हवा प्रदूषित होते . ग्रामीण भागात प्रदूषण आणि गर्दी देखील कमी असते . शहरांमधील व्यस्त जीवनाला विरोध नसून गावकऱ्यांना सहज जीवन जगण्याची सवय आहे ज्यामुळे त्यांना प्रचंड तणाव निर्माण होतो.
परंतु खेड्यांमध्ये बहुतेक मूलभूत सुविधा जसे की वीज, शाळा, नर्सिंग होम आणि कारखाने लोकांना रोजगार उपलब्ध नाहीत. खेड्यामधील लोकांकडे स्वतःची वाहतूक नसल्यास अनेक मैलांवर पायी जावे लागते. गावे केवळ हंगामी रोजगार प्रदान करतात आणि बहुतेक तेथील लोक फायद्यात नोकरी करत नाहीत. या सर्व कारणांमुळे चांगले शिक्षण, रोजगार आणि जीवनातील सुख-सुविधा शोधण्यासाठी ग्रामीण भागातून शहरी भागात मोठ्या प्रमाणात लोक स्थलांतर करतात.
परंतु शहरांमधील जीवनाची स्वतःची एक नकारात्मक बाजू आहे – ते दबाव, तणाव आणि चिंताने भरलेले आहे. इथल्या लोकांमध्ये बर्याच भौतिक सुख आणि सुविधा आहेत परंतु मानसिक शांतता नाही. ते नेहमीच त्यांच्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक जीवनाशी संबंधित विविध कामे पार पाडण्यात व्यस्त असतात जेणेकरून त्यांना कधीकधी त्यांच्या शेजारी कोण राहतात हेसुद्धा माहित नसते.
0
Answer link
ग्रामीण जीवन में मनोरंजन हेतु अनुपम व अनूठे साधन उपलब्ध हैं । लोग तरह-तरह से अपना व दूसरों का मनोरंजन करते हैं । प्राय: दिन में कार्य करने के पश्चात् सायंकाल को लोग चौपाल अथवा किसी प्रांगण आदि पर एकत्र होते हैं जहाँ वे तरह-तरह की बातों से अपना मन बहलाते हैं ।
कुछ लोग धार्मिक कथाओं जैसे श्रीराम अथवा श्रीकृष्ण आदि के जीवन-चरित्र पर चर्चा करते हैं । प्राय: लोग मंडली बनाकर ढोल मजीरे आदि वाद्य यंत्रों के साथ बैठकर संगीत व नृत्य का आनंद उठाते हैं । गायन में लोकगीत व भजन आदि प्राय: सुनने को मिलते हैं ।
विभिन्न त्योहारों का पूर्ण आनंद व उल्लास ग्राम्य जीवन में भरपूर देखने को मिलता है । दशहरा, दीवाली तथा होली आदि त्योहार ग्रामवासी परस्पर मिल-जुल कर व बड़े ही पारंपरिक ढंग से मनाते हैं । ग्रामीण मेले का दृश्य तो अपने आप में अनूठा होता है । भारतीय संस्कृति का मूल रूप इन्हीं मेलों व गाँव के जीवन में पूर्ण रूप से देखा जा सकता है ।
ग्रामवासी प्राय: सीधे व सरल स्वभाव के होते हैं । उनमें छल-कपट व परस्पर द्वेष का भाव बहुत कम देखने को मिलता है । उनमें धार्मिक आस्था बहुत प्रबल होती है। बड़ों की आज्ञा मानना व उन्हें सम्मान देना यहाँ की संस्कृति में है ।
कुछ लोग धार्मिक कथाओं जैसे श्रीराम अथवा श्रीकृष्ण आदि के जीवन-चरित्र पर चर्चा करते हैं । प्राय: लोग मंडली बनाकर ढोल मजीरे आदि वाद्य यंत्रों के साथ बैठकर संगीत व नृत्य का आनंद उठाते हैं । गायन में लोकगीत व भजन आदि प्राय: सुनने को मिलते हैं ।
विभिन्न त्योहारों का पूर्ण आनंद व उल्लास ग्राम्य जीवन में भरपूर देखने को मिलता है । दशहरा, दीवाली तथा होली आदि त्योहार ग्रामवासी परस्पर मिल-जुल कर व बड़े ही पारंपरिक ढंग से मनाते हैं । ग्रामीण मेले का दृश्य तो अपने आप में अनूठा होता है । भारतीय संस्कृति का मूल रूप इन्हीं मेलों व गाँव के जीवन में पूर्ण रूप से देखा जा सकता है ।
ग्रामवासी प्राय: सीधे व सरल स्वभाव के होते हैं । उनमें छल-कपट व परस्पर द्वेष का भाव बहुत कम देखने को मिलता है । उनमें धार्मिक आस्था बहुत प्रबल होती है। बड़ों की आज्ञा मानना व उन्हें सम्मान देना यहाँ की संस्कृति में है ।
0
Answer link
ग्रामीण सहजीवन: निबंध
परिचय:
भारत हा एक कृषिप्रधान देश आहे आणि आजही बहुसंख्य लोक ग्रामीण भागात राहतात. ग्रामीण जीवनशैली शहरांपेक्षा खूप वेगळी असते. ग्रामीण भागात, लोक एकमेकांवर अवलंबून असतात आणि एकोप्याने जीवन जगतात. या निबंधात, आपण ग्रामीण सहजीवनाचे महत्त्व आणि त्याचे फायदे पाहूया.
ग्रामीण सहजीवनाचे स्वरूप:
ग्रामीण सहजीवन म्हणजेComplement एकमेकांना मदत करणे, एकत्र काम करणे आणि सामुदायिक जीवनात सहभागी होणे. खेड्यातील लोक शेती, पशुपालन आणि इतर कामांमध्ये एकमेकांना मदत करतात. ते सण, उत्सव आणि समारंभांमध्ये एकत्र येतात आणि आनंद साजरा करतात.
- सामुदायिक भावना: ग्रामीण भागात लोकांमध्ये तीव्र सामुदायिक भावना असते. ते एकाच गावाचे भाग आहेत आणि एकमेकांच्या सुख-दुःखात सहभागी होतात.
- परस्परावलंबन: ग्रामीण जीवनात लोक एकमेकांवर अवलंबून असतात. शेतकरी एकमेकांना शेतीत मदत करतात, तर कारागीर एकमेकांना वस्तू बनवण्यात मदत करतात.
- सहकार्य: ग्रामीण भागात लोक एकमेकांना सहकार्य करतात. ते गावाची स्वच्छता ठेवण्यात, पाणीपुरवठा करण्यात आणि इतर विकासकामांमध्ये एकत्र काम करतात.
ग्रामीण सहजीवनाचे फायदे:
ग्रामीण सहजीवनाचे अनेक फायदे आहेत.
- सामाजिक सुरक्षा: ग्रामीण भागात, लोक एकमेकांना मदत करतात, त्यामुळे कोणालाही अडचणींचा सामना करावा लागत नाही.
- आर्थिक विकास: ग्रामीण सहजीवनामुळे आर्थिक विकास होतो. जेव्हा लोक एकत्र काम करतात, तेव्हा ते अधिक उत्पादन करू शकतात आणि त्यांची आर्थिक स्थिती सुधारू शकतात.
- शैक्षणिक विकास: ग्रामीण भागात, लोक एकमेकांना शिक्षण घेण्यास मदत करतात. शिक्षित लोक मुलांना शिकवतात आणि त्यांना चांगले नागरिक बनण्यास मदत करतात.
- पर्यावरण संरक्षण: ग्रामीण भागात, लोक पर्यावरणाचे संरक्षण करतात. ते झाडे लावतात, नद्या स्वच्छ ठेवतात आणि नैसर्गिक संसाधनांचा योग्य वापर करतात.
ग्रामीण सहजीवनातील समस्या:
ग्रामीण सहजीवनात काही समस्या आहेत, ज्या दूर करणे आवश्यक आहे.
- जातिभेद: काही गावांमध्ये जातिभेद अजूनही पाळला जातो, ज्यामुळे लोकांमध्ये मतभेद निर्माण होतात.
- अंधश्रद्धा: ग्रामीण भागात अजूनही काही लोक अंधश्रद्धाळू आहेत, ज्यामुळे ते विकासापासून दूर राहतात.
- गरिबी: ग्रामीण भागात गरिबी अजूनही एक मोठी समस्या आहे. गरीब लोकांना शिक्षण आणि आरोग्य सेवा मिळत नाहीत.
निष्कर्ष:
ग्रामीण सहजीवन हे भारतीय संस्कृतीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. यात प्रेम, आपुलकी आणि एकता असते. ग्रामीण सहजीवनातील समस्या दूर करून, आपण एक चांगले भविष्य निर्माण करू शकता.