राजपत्रित अधिकारी म्हणजे सरकारद्वारे राजपत्रात (Gazette) अधिसूचित केलेले अधिकारी. राजपत्र हे सरकारचे अधिकृत प्रकाशन आहे, ज्यामध्ये कायदे, नियम, अध्यादेश आणि नियुक्त्या इत्यादी माहिती प्रकाशित केली जाते.

राजपत्रित अधिकारी बनण्यासाठी, व्यक्तीला केंद्र सरकार किंवा राज्य सरकारद्वारे आयोजित स्पर्धा परीक्षा उत्तीर्ण करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, भारतीय प्रशासकीय सेवा (IAS), भारतीय पोलीस सेवा (IPS) आणि राज्य लोकसेवा आयोग (State Public Service Commission) परीक्षांद्वारे निवड झालेले अधिकारी राजपत्रित अधिकारी असतात.

• कायदेशीर अधिकार: राजपत्रित अधिकाऱ्यांना कायद्याचे पालन करण्याची आणि अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी असते.
• प्रशासकीय अधिकार: त्यांच्याकडे प्रशासकीय निर्णय घेण्याचे आणि धोरणे लागू करण्याचे अधिकार असतात.
• वित्तीय अधिकार: काही राजपत्रित अधिकाऱ्यांना विशिष्ट मर्यादेपर्यंत वित्तीय निर्णय घेण्याचा अधिकार असतो.
• अधिकार प्रदान करण्याची शक्ती: राजपत्रित अधिकारी त्यांच्या অধীনस्त कर्मचाऱ्याना अधिकार देऊ शकतात.

• सेवा नियम (Service Rules): राजपत्रित अधिकाऱ्यांच्या वर्तनाचे नियम संबंधित सेवा नियमांमध्ये दिलेले असतात.
• शिस्त आणि नैतिकता: त्यांनी नेहमी उच्च नैतिक मानके आणि शिस्त पाळणे आवश्यक आहे.
• राजकीय तटस्थता: राजपत्रित अधिकाऱ्यांनी राजकीयदृष्ट्या तटस्थ राहणे अपेक्षित आहे.
• गोपनीयता: सरकारी माहिती आणि कागदपत्रांची गोपनीयता राखणे आवश्यक आहे.

• जबाबदारी: राजपत्रित अधिकाऱ्यांवर त्यांच्या निर्णयांसाठी आणि कृतींसाठी जबाबदारी निश्चित केली जाते.
• नियंत्रण: ते वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या नियंत्रणाखाली काम करतात आणि त्यांच्या आदेशांचे पालन करणे बंधनकारक असते.
• पारदर्शकता: त्यांच्या कारभारात पारदर्शकता असणे आवश्यक आहे, जेणेकरून ते लोकांच्या scrutiny साठी खुले असतील.

• महाराष्ट्र राजपत्र: dgipr.maharashtra.gov.in
• केंद्र सरकार राजपत्र: egazette.nic.in