महात्मा जोतीबा फुले यांच्या स्त्रीशिक्षणाच्या चळवळीत ५० वर्षाहून अधिक काळ त्यांना साथ करणारी सहचारिणी, मैत्रीण, कार्यकर्ती म्हणजे सावित्रीबाई. शूद्र व अतिशूद्रांना हीन दर्जाची वागणूक देणाऱ्या कर्मठांविरोधात बंडाचे निशाण फडकावणाऱ्या सावित्रीबाईंचा ‘काव्यफुले’ हा दलित साहित्याची पूर्वधारा सांगणारा पहिला काव्यसंग्रह १८५४ साली प्रकाशित झाला. वयाच्या अवघ्या तेवीस-चोविसाव्या वर्षीच त्यांनी लिहिलेल्या या कवितासंग्रहातून क्रांतिकारी विचार आणि निसर्गाची चौफेर उधळण करणारी काव्यसुमने रचली आहेत.

सावित्रीबाई फुले