ग्रंथ वर्गीकरण

ड्युई डेसिमल वर्गीकरण पद्धती (DDC) ही ग्रंथालयांमधील ग्रंथांचे विषय आणि सामग्रीनुसार वर्गीकरण करण्याची एक मानक पद्धत आहे. या पद्धतीत जगातील सर्व ज्ञान दहा मुख्य वर्गांमध्ये (Main Classes) विभागले आहे, जे 000 ते 900 पर्यंत आहेत. प्रत्येक मुख्य वर्गाला पुढे उपवर्ग (Divisions) आणि विभाग (Sections) मध्ये विभागले जाते, ज्यामुळे अधिक विशिष्ट वर्गीकरण करणे शक्य होते.

आपण दिलेल्या ग्रंथांचे वर्गीकरण खालीलप्रमाणे:

1. औषधे (Medicines)

• मुख्य वर्ग (Main Class): 600 - तंत्रज्ञान (Technology)
• उपवर्ग (Division): 610 - वैद्यकीय विज्ञान; औषधे (Medical sciences; Medicine)
• विभाग (Section): 615 - औषधनिर्माणशास्त्र आणि उपचारपद्धती (Pharmacology & Therapeutics)
• स्पष्टीकरण: 'औषधे' हा विषय वैद्यकीय विज्ञानाचा भाग असल्याने, तो 600 या तंत्रज्ञान वर्गात येतो. विशेषतः औषधनिर्माणशास्त्र आणि विविध प्रकारची औषधे 615 या क्रमांकाखाली वर्गीकृत केली जातात.

2. साहित्य (Literature)

• मुख्य वर्ग (Main Class): 800 - साहित्य (Literature)
• उपवर्ग (Division): 800 - साहित्य, वक्तृत्वकला आणि समीक्षा (Literature, Rhetoric, & Criticism)
• विभाग (Section): 808 - वक्तृत्वकला आणि साहित्यसंग्रह (Rhetoric & Collections of Literature) किंवा 809 - साहित्याचा इतिहास, वर्णन आणि समीक्षा (History, Description, & Critical Appraisal of Literature)
• अधिक विशिष्टीकरण (Further Specificity):
  • जर हे विशिष्ट भाषेतील साहित्य असेल, उदाहरणार्थ, मराठी साहित्य, तर ते 891.46 (मराठी साहित्य) असे वर्गीकृत होईल.
  • जर ते इंग्रजी साहित्य असेल, तर 820 (English & Old English Literatures).
  • फक्त 'साहित्य' असे नमूद केल्यास, सामान्यतः 800 किंवा 808/809 हे क्रमांक वापरले जातात.
• स्पष्टीकरण: 'साहित्य' हा ड्युई डेसिमल वर्गीकरण पद्धतीतील एक स्वतंत्र मुख्य वर्ग (800) आहे. यात सर्व प्रकारच्या साहित्याचा समावेश होतो.

3. जैन धर्म आणि तत्त्वज्ञान (Jainism and Philosophy)

• मुख्य वर्ग (Main Class): 200 - धर्म (Religion)
• उपवर्ग (Division): 290 - इतर धर्म (Other Religions)
• विभाग (Section): 294 - भारतीय धर्म (Indian Religions)
• विशिष्ट क्रमांक: 294.4 - जैन धर्म (Jainism)
• स्पष्टीकरण: जैन धर्म हा एक भारतीय धर्म असल्यामुळे तो 294 या विभागात येतो आणि त्याचा विशिष्ट क्रमांक 294.4 आहे. जैन धर्माचे तत्त्वज्ञान हे त्या धर्माचा अविभाज्य भाग असल्याने, ते याच क्रमांकात समाविष्ट होते. तत्त्वज्ञान (Philosophy) हा मुख्य वर्ग 100 असला तरी, विशिष्ट धर्माच्या तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास त्या धर्माच्या वर्गामध्येच केला जातो.