Topic icon

जैविक विदारण

0
(क) उपर्युक्त गद्यांशाचा संदर्भ लिहा.
उत्तर लिहिले · 5/11/2023
कर्म · 20
0
जैविक विदारण (Biological Weathering): जैविक विदारण म्हणजे सजीवांमुळे खडकांमध्ये होणारी झीज. ही झीज खालील प्रकारे होते:
  • वनस्पती: वनस्पतींची मुळे जमिनीत खोलवर जातात आणि खडकांच्या भेगांमध्ये वाढतात. मुळांच्या वाढीमुळे खडक दुभंगतात किंवा त्यांची झीज होते.
  • प्राणी: अनेक प्राणी जमिनीत बीळे बनवतात. या प्राण्यांच्या हालचालीमुळे खडक कमजोर होतात आणि त्यांची झीज होते. उदाहरणार्थ, उंदीर, घुशी, साप इत्यादी.
  • सूक्ष्मजंतू: काही सूक्ष्मजंतू खनिजांवर रासायनिक क्रिया करतात, ज्यामुळे खडक कमजोर होतात.
  • शैवाळ आणि बुरशी: हे सजीव ख rocksकांवर वाढतात आणि रासायनिक पदार्थ स्त्रावतात, ज्यामुळे खडकांची झीज होते.
जैविक विदारणाची उदाहरणे:
  1. झाडांची मुळे वाढून इमारती किंवा रस्त्यांमध्ये भेगा पडणे.
  2. प्राण्यांनी जमिनीत बीळे बनविल्याने मातीची धूप होणे.
  3. शैवाळ आणि बुरशीच्या वाढीमुळे खडकांवर रंग बदलणे किंवा त्यांची झीज होणे.
महत्व: जैविक विदारण ही एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे जी परिसंस्थेचा भाग आहे. यामुळे माती तयार होण्यास मदत होते, जी वनस्पतींच्या वाढीसाठी आवश्यक आहे.
उत्तर लिहिले · 25/3/2025
कर्म · 5240
3
जैविक विदारण निसर्गातील सजीवांमुळे घडून येते.

यात काही प्राणी आणि काही वनस्पती हि येतात. आपण पाहतो मुंग्यांनी राहण्यासाठी जे वारूळ बनवलेले असते, त्यासाठी ते जमीन पोखरतात. त्याचप्रमाणे उंदीर, ससे, घुशी हे प्राणी जमीन पोखरून बिळे बनवतात. इतर कृमी-कीटक हि जमीन पोखरत असतात. याकारणांमुळे खडकांचे जे विदारण होते त्याला जैविक विदारण म्हणतात.

तसेच खडकांवर शैवाळ, दगडफूल सारख्या वनस्पती वाढतात, ज्यामुळे खडकांचे जैविक विदारण होते.

धन्यवाद...!!
उत्तर लिहिले · 25/7/2022
कर्म · 19610
0
मानव प्राणी व वनस्पतीमुळे खडकांचे कोणते विदारण होते?
उत्तर लिहिले · 21/12/2021
कर्म · 0
3
ऊन, वारा, पाऊस, नद्या, हिमनद्या, भूमिगत पाणी, सागरी लाटा या बाह्यकारकांमुळे शक्तीमार्फत भूपृष्ठाची झीज होते. त्याला खनन किंवा शरण म्हणतात. झीज कार्यामुळे खडकांचे बारीक तुकडे व मातीचे कण खोलगट भागाकडे उताराने वाहून नेले जातात. या क्रियेस 'वाहन कार्य' म्हणतात. वारा, वाहते पाणी इत्यादी घटक वाहनकार्य करतात. सखल भागात सर्व कणांचे संचयन होते त्यास 'भरण कार्य' म्हणतात. खडकांचे विखंडन किंवा झीज होणे या क्रियेला 'विदारण' म्हणतात.
उत्तर लिहिले · 21/11/2021
कर्म · 45560
0
जैविक विदारणाची कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
  • वनस्पती: वनस्पतींच्या मुळांच्या वाढीमुळे खडक आणि मातीमध्ये दाब निर्माण होतो. मुळे जमिनीत खोलवर जाऊन खडकांच्या भेगांमध्ये वाढतात, त्यामुळे खडक कमकुवत होतात आणि कालांतराने त्यांचे तुकडे होतात.
  • प्राणी: प्राणी जमिनीत बीळ बनवतात किंवा खडक पोखरतात, ज्यामुळे खडक उघडे पडतात आणि विदारणProcess of weathering (विज्ञान) - Wikipediaen.wikipedia.org › wiki › Process_of_weathering Process of weathering (en.wikipedia.org) होतात. उदाहरणार्थ, उंदीर, घुशी, आणि साप यांच्यामुळे जमिनीतील माती आणि खडक भुसभुशीत होतात.
  • सूक्ष्मजीव: सूक्ष्मजीव, जसे की जीवाणू आणि बुरशी, रासायनिक क्रिया करतात. ते खनिजांचे विघटन करतात, ज्यामुळे खडक कमकुवत होतात.
  • शैवाळ (Algae) आणिlichen: ही वनस्पती खडक आणि मातीवर वाढतात आणि आम्ल स्त्राव करतात, ज्यामुळे रासायनिक विदारण होते.
  • मानवी क्रिया: मानवी हस्तक्षेप, जसे की खाणकाम आणि बांधकाम, यामुळे देखील जैविक विदारण होते.

उत्तर लिहिले · 23/3/2025
कर्म · 5240
0

जैविक विदारण (Biological weathering) ही एक अशी प्रक्रिया आहे जी सजीवांमुळे खडकांमध्ये घडते.

कोरड्या हवामानापेक्षा जैविक विदारण दमट हवामानात अधिक वेगाने होते, कारण:

  • दमट हवामानात वनस्पती आणि सूक्ष्मजीव सहज वाढतात.
  • पाणी रासायनिक क्रिया वाढवते.

त्यामुळे, जैविक विदारण कोरड्या हवामानात कमी प्रमाणात होते.

अधिक माहितीसाठी आपण हे पाहू शकता:

ब्रिटानिका - विदारण (Weathering)
उत्तर लिहिले · 23/3/2025
कर्म · 5240