फळझाडे
0
Answer link
नारळाचा जन्म कसा झाला
हिंदू धर्मात नारळाला विशेष महत्त्व आहे. पूजा विधी तसेच प्रत्येक शुभ आणि मंगल कार्याची सुरुवात नारळ फोडून केली जाते. त्याला श्रीफळ असेही म्हणतात. परंतु तुम्हाला हे फळ कुठून आले, त्याला धार्मिक कामात एवढे महत्त्व का दिले गेले हे माहीत आहे का. चला तर मग आज जाणून घेऊयात नारळाचा जन्माची कथा.
प्राचीन काळी इक्ष्वाकु वंशात सत्यव्रत नावाचा राजा राज्य करत होता. सत्यव्रत रामाचा पूर्वज होता. तो अत्यंत धार्मिक आणि पुण्यवान होता. त्याच्या राज्यात सर्वत्र सुख समृध्दी होती. एवढे सारे सुख असताना राजाची स्वर्गलोकात जाण्याची इच्छा होती. त्याला स्वर्ग लोकाचे सौंदर्य आकर्षित करत होते. परंतु राजाला स्वर्गलोकात जाण्याचा रस्ता माहीत नव्हता.
तरुणपणात सत्यव्रताला त्याच्या वडिलांनी राज्यातून हाकलून दिले होते. त्याच्या वनवासाच्या काळात भीषण दुष्काळ पडला होता. त्यावेळी ऋषी विश्वामित्र हे वनामध्ये घोर तपश्चर्या करायला गेलेले होते. कुटीपासून चालत चालत खूप दूर निघून गेले होते. अनेक महिने ते परत आले नाहीत त्यामुळे त्यांचे कुटुंब तहान आणि भुकेने व्याकूळ झाले होते. सत्यव्रत राजाला हे समजल्यानंतर त्याने ऋषी विश्वामित्र यांच्या परिवाराला अन्न धान्य देऊन मदत केली. सत्यव्रताने ऋषी विश्वामित्रांच्या पत्नी आणि मुलांचे रक्षण केले. सत्यव्रत नंतर त्याच्या राज्याचा राजा झाला.
ऋषी विश्वामित्र घोर तपश्चर्या करून, अनेक महान सिद्धी प्राप्त करून काही काळाने कुटीमध्ये आले. त्यांनी त्यांच्या कुटुंबाला सुखी पाहिल्यावर ते अत्यंत आनंदी आणि चकित झाले. त्यांनी कुटुंबाला विचारले की मी इथे नसताना तुमची कोणी काळजी घेतली. तेव्हा सर्वांनी राजाने त्यांची कशी मदत केली याचे गुणगान गायले. हे ऐकून ऋषी विश्वामित्र लागलीच आभार मानण्यासाठी राजाच्या महालात गेले आणि त्यांनी राजाची भेट घेतली. सत्यव्रतने त्यांचा आदर सत्कार केला करून येण्याचे कारण विचारले तेव्हा विश्वामित्र यांनी केलेल्या मदतीसाठी राजाचे आभार मानले आणि वरदान मागण्यास सांगितले.
तेव्हा मनात दडून बसलेली राजाची इच्छा बाहेर आली व राजा म्हणाला की मला एकदा स्वर्गलोक पाहायची इच्छा आहे. कृपा करून मला तिथे जाण्याचे वरदान द्यावे. आपला पराक्रम सिद्ध करण्यासाठी ऋषी विश्वामित्र यांनी त्यांच्या प्राप्त केलेल्या शक्तीने राजासाठी स्वर्गलोकात जाणारा रस्ता बनवला.
हे पाहून सत्यव्रत अत्यंत आनंदी झाला आणि तत्काळ त्या बनवलेल्या रस्त्याने स्वर्ग लोकात गेला. परंतु सत्यव्रत आपल्या नश्वर शरीराने स्वर्गात पोहोचला तेव्हा ते नियमांच्या विरुद्ध असल्याने इंद्र क्रोधित झाला. त्याने सत्यव्रताला स्वर्गातून हाकलून दिले. त्यामुळे सत्यव्रत जमिनीवर येऊन पडला. राजाने दुःखी होऊन घडलेली घटना विश्वामित्र यांनी सांगितली.
राजाची गोष्ट ऐकून विश्वामित्र रागावले. त्यांनी सर्व देवतांना झालेल्या घटनेबद्दल विचारणा केली आणि या समस्येतून एक तोडगा काढला. त्यानंतर राजासाठी एक नवीन स्वर्ग लोक बनवण्यात आले. कोणालाच काही अडचण होऊ नये म्हणून नवीन स्वर्ग लोकाला पृथ्वी आणि देवांच्या स्वर्गलोकामध्ये बनवण्यात आले.
नवीन स्वर्गलोक जोरदार वाऱ्याने पडू नये अशी चिंता ऋषी विश्वामित्र यांना वाटली. जर असे झाले तर राजा सत्यव्रत परत खाली पडेल!खूप विचारविमर्श करून ऋषींना एक उपाय सुचला. त्यांनी स्वर्गलोकाला आधार मिळावा म्हणून त्याच्या खाली एक लांबलचक मोठा खांब लावला.
असेही म्हणतात की, राजाला इंद्राने हाकलून लावल्यानंतर जेव्हा ऋषी विश्वामित्रांनी हे पाहिले तेव्हा त्यांनी आपल्या जादूची शक्ती वापरली आणि सत्यव्रताला पृथ्वीवर पडण्यापासून रोखले. त्यामुळे सत्यव्रत हवेत लटकून राहिला. त्याला मदत करण्यासाठी विश्वामित्राने त्याच्या खाली एक खांब ठेवला अशी ही एक कथा आहे.
असे मानले जाते की नवीन स्वर्ग लोकाच्या खाली लावण्यात आलेला खांब एका मोठया वृक्षाच्या रूपात बदलला. एवढेच नाही तर काही काळाने सत्यव्रत राजाच्या मृत्यू नंतर त्यांचे डोके एका फळामध्ये रुपांतरीत झाले. राजाचे डोके नारळ म्हणून ओळखले जाऊ लागले. याच गोष्टीमुळे नारळाचे झाड एवढे लांब असतात आणि त्याचे फळ सुद्धा खूप उंचावर असते असे म्हणतात.
काही कथांनुसार पृथ्वीलोक आणि स्वर्गलोकाच्यामध्ये लटकून राहिल्यामुळे राजाला त्रिशंकू असे नाव मिळाले. ज्याचा अर्थ होतो ना इकडचा ना तिकडचा. नारळाचे खरखरीत बाहेरील तंतुमय आवरण हे प्रतिकात्मकपणे राजा सत्यव्रताच्या केसांसारखे दिसते आणि बाहेरील दोन प्रमुख काळे डाग हे राजाचे डोळे आहेत असे मानले जाते.
या कथेतून अशी शिकवण मिळते की जर शुध्द पवित्र मनाने आपण कोणाची मदत केली तर ईश्वर आपल्या सर्व इच्छा पूर्ण करतो. चांगले कर्म करणे हेच आपल्या हाती असते बाकी देणारा परमेश्वर एवढा प्रेमळ आहे की सत्यव्रत साठी स्वर्गाचा रस्ता बांधला तसा चांगल्या व्यक्तीसाठी तो पुढील सुखाची वाट तयार करतच असतो. ही कथा तुम्हाला कशी वाटली हे नक्की कळवा.
0
Answer link
नाही, संत्री आणि लिंबू ही झुडपे नाहीत. ती मध्यम आकाराची फळझाडे आहेत.
संत्री: संत्री हे 'सिट्रस' प्रजातीतील आहे.
लिंबू: लिंबू देखील 'सिट्रस' प्रजातीतील असून ते आंबट फळ आहे.
झाडे आणि झुडपे यांच्यात फरक असतो. झाडे सहसा मोठी आणि एकच खोड असलेली असतात, तर झुडपे लहान आणि अनेक फांद्या असलेली असतात.
0
Answer link
ऑलिव्ह
ऑलिव्ह हा ओलिएसी कुलातील मध्यम आकाराचा सदापर्णी वृक्ष आहे. इंडियन ऑलिव्ह (ओलिया फेरूजिनिया) आणि यूरोपीय ऑलिव्ह (ओलिया यूरोपिया) या ऑलिव्हच्या दोन जाती प्रसिद्ध आहेत. इंडियन ऑलिव्ह भारतात काश्मीर ते कुमाऊँ या हिमालयीन प्रदेशात समुद्रसपाटीपासून २,४०० मी. उंचीपर्यंत आढळतो. उत्तर भारतात त्याची लागवडही केली जाते आणि त्याला ‘कहू’ किंवा ‘बैरबंज’ या नावाने ओळखतात. यूरोपीय ऑलिव्ह हा मूळचा पश्चिम आशियातील असून मोठ्या प्रमाणात स्पेन, इटली, ग्रीस, पोर्तुगाल इ. भूमध्यसामुद्रिक प्रदेशांत तसेच उत्तर अमेरिकेतील काही भागांत याची लागवड केली जाते. इ.स.पू. ३००० सालापासून पूर्व भूमध्यसामुद्रिक प्रदेशात हा लागवडीत आहे. इतर फळझाडांच्या तुलनेत ऑलिव्ह वृक्ष दीर्घकाळ जगतात. पॅलेस्टाइनमध्ये २००० वर्षांहून अधिक वर्षे जगलेले वृक्ष आढळले आहेत.ऑलिव्ह वृक्षाची उंची ८-१५ मी. पर्यंत असते. हा फांद्यांचा वृक्ष असून त्याची पाने साधी, भाल्यासारखी, चिवट, समोरासमोर, कंटकाग्र, वरच्या बाजूला करड्या हिरव्या रंगाची व खालच्या बाजूला पांढरट असतात.
पाने ३-७ सेंमी. लांब तर ०.४-२.५ सेंमी. रुंद असतात. फुले एप्रिल-मे महिन्यांच्या दरम्यान येतात. फुलांच्या पांढर्या रंगाच्या मंजिर्या असतात. फळे हिरवी, छोटी, गोलाकार व ५०-६० मिमी. व्यासाची असतात. फळ पिकल्यावर काळे होते व खाद्य असते. फळात कठिण कवच असलेली बी असते. फळात गर विशेष नसतो. ही फळे हिवाळ्यात काढली जातात. या फळांमध्ये ऑलियूरोपीन नावाचे एक नैसर्गिक ग्लुकोसाइड असते; त्यामुळे फळ चवीला तुरट लागते. फळ खाण्यायोग्य होण्यासाठी मिठाच्या पाण्याची प्रक्रिया करून धुतले जाते. फुले आणि फळे येण्यासाठी ऑलिव्ह वृक्षाला २-३ महिने ७० से. पेक्षा कमी तापमान लागते. उपोष्ण प्रदेशात सरासरी तापमान सु. १०० से. असलेल्या भागात ऑलिव्ह फळांचे उत्पादन चांगले होते. उष्णकटिबंधीय प्रदेशात हा वृक्ष जरी बहरलेला दिसला तरी याला पुरेसे थंड वातावरण नसल्यामुळे फळे येत नाहीत.
तेल मिळविण्यासाठी फळे पिकून काळी पडल्यावर झाडावरून काढतात. फळाचा गर व बीया दोन्हींपासून तेल काढतात. फळामध्ये २५-२८% तेल असते. या तेलाचा उपयोग स्वयंपाकामध्ये व मालीशसाठी करतात. तसेच साबण, वंगण व औषध म्हणूनही ते उपयुक्त आहे. ऑलिव्ह तेल ०० से. तापमानापर्यंत द्रव स्थितीत राहते. तसेच इतर खाद्यतेलांप्रमाणे लवकर खवट होत नाही.ऑलिव्ह वृक्षाचे मध्यकाष्ठ फिकट ते गर्द तपकिरी किंवा गर्द जांभळे, मजबूत, लवचिक, कठीण, जड आणि टिकाऊ असते. त्यापासून हत्यारांचे दांडे, छड्या, फण्या, खेळणी आणि अनेक कातीव व कोरीव वस्तू तयार करतात.
0
Answer link
div style='font-size: 16px;'
div आंब्याची कलमी झाडे पुणे परिसरात खालील ठिकाणी मिळू शकतात:
ul
li
b कृषी सेवा केंद्र: b तुमच्या जवळील कृषी सेवा केंद्रांमध्ये चौकशी करा. तेथे तुम्हाला आंब्याची कलमी झाडे मिळू शकतील.
/li
li
b रोपवाटिका (Nursery): b पुणे शहरात आणि परिसरात अनेक रोपवाटिका आहेत. खाली काही रोपवाटिकांची नावे व पत्ते दिले आहेत:
ul
li
i भारत ॲग्रो (Bharat Agro): i पत्ता: सर्वे नंबर 44, फुरसुंगी, पुणे, महाराष्ट्र 412308.
a href='https://www.bharatagro.com/' target='_blank' भारत ॲग्रो वेबसाईट /a
/li
li
i साईनाथ नर्सरी: i पत्ता: औंध, पुणे.
/li
li
i ग्रीन व्हॅली नर्सरी: i पत्ता: मुंढवा, पुणे.
/li
/ul
/li
/li
li
b ऑनलाइन स्टोअर्स: b अनेक ऑनलाइन स्टोअर्स देखील आंब्याची कलमी झाडे विकतात. जसे की ॲमेझॉन (Amazon) किंवा इतर कृषी संबंधित वेबसाइट्स.
/li
/ul
div
b टीप: b झाडे खरेदी करण्यापूर्वी, खात्री करा की ती चांगल्या प्रतीची आहेत आणि तुमच्या परिसरातील हवामानाला अनुकूल आहेत.
/div
/div
0
Answer link
फणस (Jackfruit) हे एक tropical फळ आहे. फणसाचे झाड मोठे आणि सदाहरित असते. फणसाला संस्कृतमध्ये 'पनस' म्हणतात.
फणसाच्या झाडाची माहिती:
- वनस्पतीशास्त्रीय नाव: Artocarpus heterophyllus
- कुळ: Moraceae (तुती कुळ)
- झाडाचा प्रकार: सदाहरित वृक्ष
- उंची: 10 ते 20 मीटर पर्यंत वाढू शकते.
- पाने: मोठी, अंडाकृती आणि गडद हिरवी.
- फळ: फणस हे जगातील सर्वात मोठे फळ आहे, जे थेट झाडाच्या खोडावर आणि फांद्यांवर येते. फळाचे वजन 50 किलो पर्यंत असू शकते.
- बिया: फणसाच्या फळात मोठ्या आकाराच्या बिया असतात, ज्या खाण्यायोग्य असतात.
फणसाचे उपयोग:
- फळ: फणसाचे फळ भाजी म्हणून आणि पिकल्यावर फळ म्हणून खाल्ले जाते.
- बिया: फणसाच्या बिया भाजून किंवा उकळून खातात.
- लाकूड: फणसाचे लाकूड फर्निचर बनवण्यासाठी वापरले जाते.
- औषधी उपयोग: फणस अनेक आयुर्वेदिक औषधांमध्ये वापरला जातो.
फणसाची रोपे कुठे मिळतील:
फणसाची रोपे तुम्हाला तुमच्या जवळील रोपवाटिका (Nursery) मध्ये मिळतील. तसेच, कृषी विद्यापीठांच्या रोपवाटिकांमध्येही चांगल्या प्रतीची रोपे मिळण्याची शक्यता असते.
परिपक्व झाडाचे लाकूड लावले तर फुटते का?
नाही, परिपक्व झाडाचे लाकूड लावल्यास ते फुटत नाही. लाकूड फुटण्यासाठी ते जिवंत असणे आवश्यक आहे, परंतु परिपक्व झाडाचे लाकूड हे निर्जीव असते. त्यामुळे ते लावल्यास फुटण्याची शक्यता नसते.
अधिक माहितीसाठी, आपण कृषी विभाग किंवा वन विभागाच्या वेबसाइटला भेट देऊ शकता.
0
Answer link
नारळाच्या झाडाला येणारी फुले लहान आणि सुगंधी असतात.
फुलांचे प्रकार:
- नर फुले: ही फुले लांबट Manjiri वर येतात आणि অসংখ্য असतात.
- मादी फुले: ही फुले गोलसर आकाराची असतात आणि नर फुलांच्या तुलनेत कमी संख्येत असतात.
नारळाच्या फुलांना 'नारळ फुले' असेही म्हणतात.
अधिक माहितीसाठी: विकाopedia
0
Answer link
div >
div >
p b पेरूच्या झाडाला कलम करण्याची प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे: /b /p
ol
li
p b योग्य वेळ: /b पेरूच्या झाडाला कलम करण्यासाठी पावसाळ्याच्या सुरुवातीचा काळ किंवा वसंत ऋतू चांगला असतो. या काळात हवामान अनुकूल असते./p
/li
li
p b कलमासाठी फांदी निवडणे: /b चांगल्या प्रतीच्या पेरूच्या झाडाची निरोगी आणि रोगमुक्त फांदी (scion) निवडा. फांदी पेन्सिल जाडीची असावी आणि त्यावर 3-4 डोळे (buds) असावेत./p
/li
li
p b आधारmaterial (rootstock) निवडणे: /b तुमच्या पाच फूट उंचीच्या पेरूच्या झाडाला आधारmaterial (rootstock) म्हणून वापरा. ते निरोगी आणि मजबूत असावे./p
/li
li
p b कलम करण्याची पद्धत: /b
ol type="a"
li
p b approach कलम (Approach Grafting): /b या पद्धतीत, scion फांदी आणि rootstock झाड दोन्ही एकमेकांना जोडले जातात जोपर्यंत ते एकत्र वाढत नाहीत.
ol
li rootstock झाडाच्या खोडावरची साल (bark) आणि scion फांदीची साल समान आकाराची काढा.
li दोन्ही भाग एकमेकांना घट्ट बांधा.
li काही आठवड्यांनंतर, जेव्हा ते एकत्र वाढू लागतील, तेव्हा scion फांदीला rootstock च्या खाली तोडा आणि rootstock झाडाला scion च्या वर तोडा./li
/ol
/p
/li
li
p b Tongue कलम (Tongue Grafting): /b
ol
li Rootstock आणि scion फांदीवर तिरपे कट करा.
li दोन्ही भाग एकमेकांत फिक्स करा आणि टेपने बांधा.
li कलमा केलेला भाग प्लास्टिकने झाका./li
/ol
/p
/li
/ol
/li
/li
li
p b काळजी घेणे: /b
ol
li कलम केल्यानंतर, झाडाला नियमित पाणी द्या.
li कलमा केलेला भाग प्लास्टिक टेपने व्यवस्थित बांधून घ्या जेणेकरून तो हलू नये.
li झाडाला रोग आणि किडींपासून वाचवण्यासाठी योग्य उपाययोजना करा./li
/ol
/li
/li
/ol
p यामुळे तुमच्या पेरूच्या झाडाला यशस्वीरित्या कलम करता येईल आणि चांगल्या प्रतीची फळे मिळतील./p
/div>
/div>