चेक
0
Answer link
चेक (Check) म्हणजे काय?
चेक हे एक लिखित कागदपत्र आहे, जे बँकेला आपल्या खात्यातून एका विशिष्ट व्यक्तीला किंवा संस्थेला त्यावर नमूद केलेली रक्कम देण्याचा बिनशर्त आदेश देते. चेकमुळे रोख रक्कम सोबत न ठेवता पैशांचे व्यवहार सुरक्षितपणे करता येतात. हा एक 'विनिमयक्षम दस्तऐवज' (Negotiable Instrument) मानला जातो, ज्याची व्याख्या 'निगोशिएबल इन्स्ट्रुमेंट्स ॲक्ट, १८८१' मध्ये केली आहे.
चेकची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- लिखित आदेश (Written Order): चेक नेहमी कागदावर लेखी स्वरूपात असावा लागतो. तोंडी आदेश वैध मानला जात नाही.
- बिनशर्त आदेश (Unconditional Order): चेकवरील रक्कम अदा करण्याचा आदेश कोणताही अटी-शर्तींवर आधारित नसावा. तो बँकेला बिनशर्त आदेश असतो.
- बँकेवर काढलेला (Drawn on a Bank): चेक नेहमी एखाद्या विशिष्ट बँकेवर काढला जातो, जिथे चेक काढणाऱ्याचे खाते असते.
- निश्चित रक्कम (Definite Sum of Money): चेकवर अदा करावयाची रक्कम अंकात आणि शब्दात स्पष्टपणे नमूद केलेली असावी लागते. या दोन्ही रकमांमधील विसंगतीमुळे चेक रद्द होऊ शकतो.
- देय तारीख (Date): चेकवर तो काढल्याची किंवा तो वटवण्यासाठी सादर करण्याची तारीख लिहिलेली असते. भारतात चेकची वैधता सामान्यतः तीन महिने असते.
- देय व्यक्ती (Payee): ज्या व्यक्तीला किंवा संस्थेला पैसे द्यायचे आहेत, त्या व्यक्तीचे किंवा संस्थेचे नाव चेकवर स्पष्टपणे लिहिलेले असावे लागते. 'स्वतःसाठी' (Self) असे लिहून खातेदार स्वतःही पैसे काढू शकतो.
- चेक काढणाऱ्याची सही (Drawer's Signature): चेक काढणाऱ्या व्यक्तीची (खातेदाराची) सही त्यावर असणे बंधनकारक आहे. सही जुळली नाही तर चेक रद्द होतो.
- बदली करता येण्याजोगा (Negotiable Instrument): चेक हा बदली करता येण्याजोगा दस्तऐवज आहे, म्हणजे तो एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे हस्तांतरित करता येतो (उदा. कोरा चेक 'बेअरर चेक' असल्यास).
- खाते क्रमांक (Account Number): चेकवर खातेदाराचा खाते क्रमांक छापलेला असतो, ज्यातून पैसे काढले जातात.
- चेक क्रमांक (Check Number): प्रत्येक चेकला एक विशिष्ट क्रमांक असतो, जो व्यवहाराचा मागोवा घेण्यासाठी महत्त्वाचा असतो.
0
Answer link
तुमच्या प्रश्नानुसार, तुम्ही 2020 मध्ये बांधकाम चालू असताना एक फ्लॅट खरेदी केला, ज्याची किंमत 11 लाख रुपये होती आणि तुम्ही ती रक्कम चेकने भरली आहे. स्टॅम्प ड्युटी भरून तो फ्लॅट तुमच्या नावावरही आहे. परंतु, बिल्डर, जो स्वतः वकील आहे, तो तुम्हाला ताबा देण्यास टाळाटाळ करत आहे आणि अधिक पैशांची मागणी करत आहे. अशा परिस्थितीत तुम्ही खालील उपाय करू शकता:
- कायदेशीर नोटीस (Legal Notice): सर्वप्रथम, तुम्ही तुमच्या वकिला मार्फत बिल्डरला कायदेशीर नोटीस पाठवा. त्यामध्ये ताबा देण्यास होणारा विलंब आणि जास्तीच्या पैशांची मागणी यांचा उल्लेख करा.
-
रेरा (RERA) मध्ये तक्रार दाखल करा: महाराष्ट्र रिअल इस्टेट रेग्युलेटरी अथॉरिटी (MahaRERA) अंतर्गत तुम्ही बिल्डरविरुद्ध तक्रार दाखल करू शकता. रेरा कायदा ग्राहकांच्या हक्कांचे संरक्षण करतो आणि बिल्डरला वेळेवर ताबा देण्यास बाध्य करतो.
- MahaRERA website: https://maharera.mahaonline.gov.in/
- ग्राहक न्यायालयात तक्रार करा: तुम्ही ग्राहक न्यायालयात बिल्डर विरोधात तक्रार दाखल करू शकता. कारण बिल्डरने ताबा देण्यास टाळाटाळ करून तुमच्या हक्कांचे उल्लंघन केले आहे.
- पोलिसात तक्रार करा: जर बिल्डर तुम्हाला धमक्या देत असेल किंवा फसवणूक करत असेल, तर तुम्ही पोलिसात त्याच्याविरुद्ध तक्रार दाखल करू शकता.
- वकिलाचा सल्ला घ्या: याव्यतिरिक्त, तुम्ही एक चांगले वकील शोधा आणि त्यांच्याकडून या प्रकरणावर योग्य मार्गदर्शन घ्या. ते तुम्हाला योग्य कायदेशीर सल्ला देऊ शकतील.
हे काही उपाय आहेत ज्यांच्या मदतीने तुम्ही बिल्डरकडून ताबा मिळवू शकता आणि तुमच्या हक्कांचे संरक्षण करू शकता.
0
Answer link
रत्न खरे आहे की नाही हे तपासण्यासाठी काही सोप्या पद्धती:
1. तज्ञांकडून तपासणी:
- सर्वात सुरक्षित मार्ग म्हणजे एखाद्या मान्यताप्राप्त रत्न तज्ञाकडून (Gemologist) रत्नाची तपासणी करून घेणे. ते रत्नाची गुणवत्ता आणि सत्यता अचूकपणे तपासू शकतात.
2. पाणी चाचणी:
- एका ग्लासमध्ये पाणी घ्या आणि त्यात रत्न टाका. जर रत्न बुडाले तर ते खरे असण्याची शक्यता आहे, कारण बहुतेक खरे रत्न जड असतात. जर ते तरंगले तर ते नकली असू शकते.
3. स्क्रॅच टेस्ट:
- रत्नाने काचेवर ओरखडा मारा. खरा रत्न काचेवर ओरखडा पाडू शकतो. पण ही चाचणी रत्नाचे नुकसान करू शकते, त्यामुळे जपून करावी.
4. श्वासाने पडताळणी:
- रत्नावर श्वास सोडा. जर त्यावर लगेच ध fog जमा झाला आणि लगेच नाहीसा झाला, तर ते खरे असण्याची शक्यता आहे. जर ध fog बराच वेळ टिकला, तर ते नकली असू शकते.
5. उष्णता चाचणी:
- खरा रत्न लवकर गरम होत नाही. जर रत्न हातात धरल्यावर लगेच गरम झाले, तर ते नकली असण्याची शक्यता आहे.
6. प्रकाशात तपासणी:
- रत्नाला प्रकाशात धरून बघा. खऱ्या रत्नातून प्रकाश चांगल्या प्रकारे परावर्तित होतो आणि ते अधिक चमकदार दिसते.
ॲप्स (Apps) आणि इतर उपकरणे:
- बाजारात रत्नांची पारख करण्यासाठी अनेक ॲप्स आणि उपकरणे उपलब्ध आहेत. त्यांचा वापर करून तुम्ही रत्नांची सत्यता तपासू शकता.
टीप: ह्या चाचण्या केवळ प्राथमिक अंदाज देण्यासाठी आहेत. अचूक माहितीसाठी तज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
ॲप्स (Apps) आणि इतर उपकरणे:
- Gemini Gem Identification: Google Play Store
2
Answer link
तुम्ही जर अँड्रॉइड स्मार्टफोन वापरत असाल, तर कॉल हिस्ट्रीमध्ये तुम्हाला आलेले कॉल्स, मिस्डकॉल्स आणि डायल केलेले कॉल्स याबद्दलची माहिती या सूचीमध्ये सहज मिळते. जर तुम्हाला दुसऱ्याच्या कॉलची माहिती पाहिजे असेल, तर ती त्याच्या मोबाईलमध्येच मिळेल. पण ती माहिती काढून टाकली असेल, तर मिळणे अशक्य आहे.
0
Answer link
मी एक कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली (artificial intelligence system) असल्यामुळे, मी तुम्हाला प्रत्यक्ष चेक देऊ शकत नाही. चेक देण्यासाठी, तुम्हाला बँक किंवा वित्तीय संस्थेशी संपर्क साधावा लागेल.
तुम्ही खालील गोष्टी करू शकता:
- तुमच्या बँकेत जा: तुमच्या बँकेत जाऊन तुम्ही चेकसाठी अर्ज करू शकता.
- ऑनलाईन बँकिंग: जर तुमच्या बँकेची ऑनलाईन सुविधा असेल, तर तुम्ही तिथे चेकसाठी अर्ज करू शकता.
- नवीन खाते उघडा: तुम्ही नवीन बँक खाते उघडून चेकबुक मागू शकता.
अधिक माहितीसाठी, तुमच्या बँकेच्या ग्राहक सेवा प्रतिनिधीशी संपर्क साधा.
उदाहरणार्थ, तुम्ही बँक ऑफ महाराष्ट्र किंवा स्टेट बँक ऑफ इंडिया यांसारख्या बँकांच्या वेबसाइट्सला भेट देऊ शकता.
0
Answer link
चेक बाऊन्सच्या (cheque bounce) २०% रक्कम कोर्टात न भरता भरण्याचे काही पर्याय खालीलप्रमाणे आहेत:
टीप: न्यायालयाच्या नियमांनुसार आणि तुमच्या केसच्या विशिष्ट गरजेनुसार, तुम्हाला योग्य पर्याय निवडणे आवश्यक आहे. त्यामुळे, एकदा तुमच्या वकिलाचा सल्ला घेणे किंवा कोर्टातून माहिती घेणे आवश्यक आहे.
- ऑनलाइन पेमेंट (Online Payment): काही न्यायालयांमध्ये ऑनलाइन पेमेंटची सुविधा उपलब्ध असते. त्यांच्या वेबसाइटवर जाऊन तुम्ही क्रेडिट कार्ड, डेबिट कार्ड किंवा नेट बँकिंगच्या माध्यमातून रक्कम भरू शकता.
- डिमांड ड्राफ्ट (Demand Draft): तुम्ही तुमच्या बँकेतून डिमांड ड्राफ्ट (DD) काढू शकता आणि तो कोर्टात जमा करू शकता. डिमांड ड्राफ्ट काढताना तो कोणत्या नावाने काढायचा आहे, याची माहिती कोर्टातून नक्की घ्या.
- कोर्टात थेट जमा करणे: तुम्ही कोर्टात जाऊन थेट रोख रक्कम भरू शकता किंवा POS मशीनद्वारे (card swiping machine) डेबिट/क्रेडिट कार्डने पेमेंट करू शकता.
- वकिला मार्फत भरणे: तुम्ही तुमच्या वकिलाला ही रक्कम देऊ शकता. ते कोर्टात तुमच्या वतीने भरतील.
टीप: न्यायालयाच्या नियमांनुसार आणि तुमच्या केसच्या विशिष्ट गरजेनुसार, तुम्हाला योग्य पर्याय निवडणे आवश्यक आहे. त्यामुळे, एकदा तुमच्या वकिलाचा सल्ला घेणे किंवा कोर्टातून माहिती घेणे आवश्यक आहे.
1
Answer link
बँकचे चेक तब्बल ८ प्रकारचे असतात!
आर्थिक व्यवहार करणाऱ्यांचा बँकेच्या व्यवहारांशी नेहमीच संबंध येतो. बँक म्हटलं की चेक ओघाने आलाच. अगदी भाडेकरूने भाडं देण्यासाठी, अनेक प्रकारच्या स्पर्धांची बक्षिसं देणं, किंवा तत्सम काहीही काम करताना चेकचा वापर आजही हमखासपणे केला जातो. तुम्ही सुद्धा चेक वापरात असालच.
पण तुम्हाला माहित आहे का तुम्ही जो बँकेचा चेक वापरता तो एकाच प्रकारचा नसतो. तर त्याचे तब्बल ८ प्रकार असतात आणि ही गोष्ट अजूनही बऱ्याच जणांना माहित नाही.
चला तर जाणून घेऊया कोणते आहेत हे ८ प्रकार!
१. बेयरर चेक किंवा ओपन चेक 
या चेकवर Bearer हा उल्लेख आढळतो. बेयरर चेकची रक्कम त्या व्यक्तीला दिली जाते जो व्यक्ती तो चेक बँकेत घेऊन जाईल किंवा ज्याचे नाव त्या चेकवर लिहिलेले असेल.
परंतु असा चेक देणे धोकादायक असते कारण जर चेक हरवला आणि कोणत्याही अज्ञात व्यक्तीला तो मिळाला तर तो व्यक्ती याचा वापर करून रक्कम काढू शकतो.
मग त्याचे खाते त्या बँकेत असो वा नसो काही फरक पडत नाही.
२. ऑर्डर चेक
जेव्हा चेकवर लिहिलेला Bearer हा शब्द पेनाने खोडला जातो आणि त्याच्या जागी ऑर्डर असे लिहिले जाते तेव्हा अश्या चेकला ऑर्डर चेक म्हटले जाते.
अश्या चेकची रक्कम त्या व्यक्तीला दिली जाते ज्या व्यक्तीचे नाव या चेकवर लिहिलेले असते. याव्यतिरिक्त यामध्ये त्या व्यक्तीला सुद्धा रक्कम दिली जाऊ शकते. ज्या व्यक्तीच्या नावावर चेक हस्तांतरीत केला गेला आहे.
३. क्रॉस चेक किंवा अकाउंट पेयी चेक
या चेकच्या डाव्या बाजूच्या कोपऱ्यात दोन समांतर रेषा ओढल्या जातात. किंवा त्यावर AC Payee असे लिहिले जाते.
क्रॉस चेकमुळे ज्याला पैसे मिळणार आहेत त्याला बँकेत चेक सादर केल्यावर हातात रक्कम मिळत नाही, ती रक्कम त्याच्या खात्यामध्ये जमा केली जाते.
४. अँटी-डेटेड चेक
जर एखाद्या चेकवर तो चेक बँकेत जमा करण्याच्या आधीची तारीख लिहिलेली असेल तर त्या चेकला पूर्व-तारखेचा चेक म्हणजेच अँटी-डेटेड चेक म्हटले जाते.
याप्रकारच्या चेकची वैधता चेक दिल्यानंतरच्या तारखेपासून तीन महिन्यांपर्यंत असते.
५. पोस्ट डेटेड चेक
जर एखादा चेक येणाऱ्या तारखेसाठी (Future Date) देण्यात आलेला असेल तर अशा प्रकारच्या चेकला नंतरच्या तारखेच्या चेक म्हणजे पोस्ट-डेटेड चेक म्हटले जाते.
या प्रकारच्या चेकमध्ये त्यावर दिलेल्या तारखेच्या आधीच चेक वटवला जाऊ शकतो.
६. स्टेल चेक
जर चेक दिल्यानंतरच्या तारखेनंतर बँक मध्ये पास होण्यासाठी आल्यास अश्या चेकला शिळा म्हणजेच स्टेल चेक म्हटले जाते. अशा प्रकारचा चेक बँकेकडून वटवला जात नाही.
कारण –
रिजर्व बँकच्या नियमांनुसार – चेक दिलेल्या तारखेनंतर ३ महिन्याच्या आत वटवला गेला पाहिजे म्हणजेच रक्कम काढली पाहिजे.
७. सेल्फ चेक
या प्रकारच्या चेकचा उपयोग खाते असणाऱ्या व्यक्तीला स्वतःसाठी रक्कम काढण्यासाठी होतो.
पहिल्या नियमांनुसार या प्रकारच्या चेकने केवळ त्याच बँकेमध्ये रक्कम काढता येत होती. ज्या बँकेत खाते धारकाचे खाते आहे. परंतु आता या प्रकारच्या चेकने संपूर्ण भारतामध्ये कुठेही रक्कम काढता येते.
८. कॅन्सल्ड चेक
अश्या प्रकारचा चेक हा वटवला जात नाही, या चेकने तुम्ही कोणतीही रक्कम काढू शकत नाही. या चेकचा उपयोग एखाद्या व्यक्तीला आपल्या बँक खात्याची माहिती देण्यासाठी केला जातो.
Employee Provident Scheme (EPS) साठी सुद्धा या प्रकारच्या चेकचा उपयोग केला जातो.
धन्यवाद...!!