संभाव्यता
दिलेले अंक: 2, 3, 5, 7, 9.
अंकांची पुनरावृत्ती न करता तयार करता येणाऱ्या दोन अंकी संख्यांची एकूण संख्या खालीलप्रमाणे आहे:
- दशकाच्या स्थानासाठी 5 पर्याय आहेत.
- एककाच्या स्थानासाठी उरलेले 4 पर्याय आहेत (कारण अंकाची पुनरावृत्ती करण्याची परवानगी नाही).
त्यामुळे, एकूण संभाव्य दोन अंकी संख्या = 5 * 4 = 20.
आता आपण 4 च्या पटीत असलेल्या संख्या शोधूया:
- दशकाचा अंक 2 असताना: 23, 25, 27, 29 (यापैकी कोणतीही संख्या 4 च्या पटीत नाही)
- दशकाचा अंक 3 असताना: 32, 35, 37, 39
- 32 ÷ 4 = 8 (होय)
- 35 (नाही)
- 37 (नाही)
- 39 (नाही)
- दशकाचा अंक 5 असताना: 52, 53, 57, 59
- 52 ÷ 4 = 13 (होय)
- 53 (नाही)
- 57 (नाही)
- 59 (नाही)
- दशकाचा अंक 7 असताना: 72, 73, 75, 79
- 72 ÷ 4 = 18 (होय)
- 73 (नाही)
- 75 (नाही)
- 79 (नाही)
- दशकाचा अंक 9 असताना: 92, 93, 95, 97
- 92 ÷ 4 = 23 (होय)
- 93 (नाही)
- 95 (नाही)
- 97 (नाही)
4 च्या पटीत असलेल्या संख्या आहेत: 32, 52, 72, 92.
म्हणून, अनुकूल निष्पत्तींची संख्या = 4.
संभाव्यता काढण्यासाठी सूत्र:
संभाव्यता = (अनुकूल निष्पत्तींची संख्या) / (एकूण संभाव्य निष्पत्तींची संख्या)
संभाव्यता = 4 / 20 = 1 / 5
म्हणून, तयार केलेली संख्या 4 च्या पटीत असण्याची संभाव्यता 1/5 आहे.
दिलेल्या माहितीनुसार:
- लाल पेन्सची संख्या = 6
- पिवळ्या पेन्सची संख्या = 9
एकूण पेन्सची संख्या = लाल पेन्सची संख्या + पिवळ्या पेन्सची संख्या
एकूण पेन्सची संख्या = 6 + 9 = 15
एक पेन यादृच्छिक पद्धतीने काढला असता, तो पेन पिवळा असण्याची संभाव्यता काढण्यासाठी खालील सूत्र वापरले जाते:
संभाव्यता (पिवळा पेन) = (पिवळ्या पेन्सची संख्या) / (एकूण पेन्सची संख्या)
संभाव्यता (पिवळा पेन) = 9 / 15
या अपूर्णांकाला सोपे रूप दिल्यास:
9 ला 3 ने भागल्यास = 3
15 ला 3 ने भागल्यास = 5
म्हणून, संभाव्यता (पिवळा पेन) = 3/5
अतः, डब्यातून एक पेन यादृच्छिक पद्धतीने काढला असता, तो पेन पिवळा असण्याची संभाव्यता 3/5 आहे.
सांभाव्यता (Probability) म्हणजे एखाद्या घटनेची शक्यता किंवा संभाव्यता किती आहे हे दर्शवणारे गणितीय माप आहे.
उदाहरणार्थ:
- सिक्का: एक सिक्का उडवल्यावर 'काटा' (Tails) येण्याची संभाव्यता 1/2 (50%) असते.
- फासा: फासा टाकल्यावर 3 अंक येण्याची संभाव्यता 1/6 असते.
सांभाव्यतेचे उपयोग:
- जोखिम मूल्यांकन: धोकादायक परिस्थितीत निर्णय घेण्यासाठी.
- विपणन: संभाव्य ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी.
- विज्ञान: नैसर्गिक घटनांचा अभ्यास करण्यासाठी.
- खेळ: जिंकण्याची शक्यता वाढवण्यासाठी.
अधिक माहितीसाठी:
उत्तर:
पहिल्या 100 पूर्ण संख्यांमधून एक संख्या यादृच्छिकपणे निवडल्यास, ती 8 किंवा 12 ने विभाज्य असण्याची संभाव्यता काढण्यासाठी, खालील पायऱ्या आहेत:
- 8 ने विभाज्य संख्या:
- 12 ने विभाज्य संख्या:
- 8 आणि 12 दोन्हीने विभाज्य संख्या:
- संभाव्यता काढणे:
पहिल्या 100 संख्यांमध्ये 8 ने विभाज्य असणाऱ्या संख्यांची संख्या काढण्यासाठी, 100 ला 8 ने भागा. भागाकार 12 येईल. म्हणजेच, 1 ते 100 मध्ये 8 ने विभाज्य असणाऱ्या 12 संख्या आहेत (8, 16, 24, ..., 96).
पहिल्या 100 संख्यांमध्ये 12 ने विभाज्य असणाऱ्या संख्यांची संख्या काढण्यासाठी, 100 ला 12 ने भागा. भागाकार 8 येईल. म्हणजेच, 1 ते 100 मध्ये 12 ने विभाज्य असणाऱ्या 8 संख्या आहेत (12, 24, 36, ..., 96).
आता आपल्याला अशा संख्या शोधायच्या आहेत ज्या 8 आणि 12 दोन्हीने विभाज्य आहेत. ह्या संख्या 8 आणि 12 च्या लसाविने (LCM) विभाज्य असतील. 8 आणि 12 चा लसावि 24 आहे.
पहिल्या 100 संख्यांमध्ये 24 ने विभाज्य असणाऱ्या संख्यांची संख्या काढण्यासाठी, 100 ला 24 ने भागा. भागाकार 4 येईल. म्हणजेच, 1 ते 100 मध्ये 24 ने विभाज्य असणाऱ्या 4 संख्या आहेत (24, 48, 72, 96).
8 ने विभाज्य असणाऱ्या संख्यांची संभाव्यता: 12/100
12 ने विभाज्य असणाऱ्या संख्यांची संभाव्यता: 8/100
8 आणि 12 दोन्हीने विभाज्य असणाऱ्या संख्यांची संभाव्यता: 4/100
8 किंवा 12 ने विभाज्य असण्याची संभाव्यता काढण्यासाठी, आपण समावेश-वর্জন तत्त्वाचा (Inclusion-Exclusion Principle) उपयोग करू:
P(8 किंवा 12) = P(8) + P(12) - P(8 आणि 12)
P(8 किंवा 12) = 12/100 + 8/100 - 4/100 = 16/100 = 4/25
म्हणून, उत्तर 4/25 आहे.