लीळाचरित्र हा एक अत्यंत महत्त्वाचा मराठी चरित्रग्रंथ आहे, जो महानुभाव पंथाचे संस्थापक श्री चक्रधर स्वामी यांच्या जीवनकार्यावर आधारित आहे.

या ग्रंथाची रचना म्हाइंभट यांनी केली आहे. मराठी भाषेतील हा पहिला चरित्रग्रंथ मानला जातो, त्यामुळे याचे ऐतिहासिक आणि साहित्यिक महत्त्व अनमोल आहे.

• रचनाकाळ: १३ व्या शतकात या ग्रंथाची रचना झाली. त्यामुळे त्या काळातील मराठी भाषा, समाजजीवन आणि संस्कृती समजून घेण्यासाठी हा एक महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक दस्तावेज आहे.
• मुख्य विषय: यामध्ये श्री चक्रधर स्वामींच्या बालपणापासून ते त्यांच्या गृहत्याग, आध्यात्मिक प्रवास, त्यांनी केलेले चमत्कार, दिलेले उपदेश आणि त्यांच्या जीवनातील विविध 'लीळा' (घटना व प्रसंग) यांचे वर्णन केलेले आहे. स्वामींचे विचार, महानुभाव पंथाची शिकवण आणि तत्कालीन समाजव्यवस्थेवरील त्यांचे भाष्य यात सविस्तरपणे मांडले आहे.
• भाषा आणि शैली: या ग्रंथाची भाषा साधी, सरळ आणि प्रसंगानुरूप आहे. यात उपमा, दृष्टांत आणि संवादाचा प्रभावी वापर केलेला आहे, ज्यामुळे वाचकाला स्वामींचे जीवन अधिक सहजपणे समजते. ही भाषा तत्कालीन लोकभाषेच्या जवळची असल्यामुळे अभ्यासकांना १३ व्या शतकातील मराठी भाषेचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त ठरते.
• मराठी गद्याचा प्रारंभ: 'लीळाचरित्र' हा मराठी गद्याचा प्रारंभबिंदू मानला जातो. या ग्रंथाने मराठी गद्य लेखनाचा पाया घातला आणि त्याला एक विशिष्ट आकार दिला.
• धार्मिक महत्त्व: महानुभाव पंथाचा हा एक प्रमुख आणि पवित्र धर्मग्रंथ आहे. पंथाच्या अनुयायांसाठी हा स्वामींच्या शिकवणीचे आणि जीवनाचे सार सांगणारा आधारस्तंभ आहे.

थोडक्यात, 'लीळाचरित्र' हा केवळ एक चरित्रग्रंथ नसून, तो मराठी भाषा, साहित्य, संस्कृती आणि महानुभाव पंथाच्या इतिहासाचा एक अनमोल आणि महत्त्वाचा ठेवा आहे.