फर्मचा इष्टतम आकार (optimal size) ठरवणारे पाच महत्त्वाचे घटक खालीलप्रमाणे आहेत:

1. उत्पादनाची किंमत आणि कार्यक्षमता (Cost of Production and Efficiency):

   एखादी फर्म कोणत्या स्तरावर सर्वात कमी सरासरी खर्चात उत्पादन करू शकते हे तिच्या इष्टतम आकारासाठी महत्त्वाचे असते. लहान किंवा मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन केल्याने 'इकॉनॉमीज ऑफ स्केल' (खर्च कमी होणे) किंवा 'डिसइकॉनॉमीज ऑफ स्केल' (खर्च वाढणे) येऊ शकतात. फर्मचा इष्टतम आकार तो असतो जिथे उत्पादन खर्च कमीत कमी असतो आणि कार्यक्षमता कमाल असते.

2. तंत्रज्ञान (Technology):

   वापरले जाणारे तंत्रज्ञान फर्मच्या आकारावर परिणाम करते. काही तंत्रज्ञानासाठी मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन आवश्यक असते (उदा. ऑटोमोबाइल उद्योग), तर काही तंत्रज्ञान लहान प्रमाणावरही कार्यक्षम असू शकतात. आधुनिक आणि भांडवल-केंद्रित तंत्रज्ञानामुळे मोठ्या आकाराच्या फर्म्सना फायदा होतो, तर जुने किंवा श्रम-केंद्रित तंत्रज्ञान लहान फर्म्ससाठी योग्य असू शकते.

3. बाजाराची मागणी (Market Demand):

   उत्पादनासाठी उपलब्ध असलेली बाजारातील एकूण मागणी फर्मचा आकार निश्चित करते. जर बाजाराची मागणी खूप मोठी असेल, तर अनेक मोठ्या फर्म्स अस्तित्वात येऊ शकतात. याउलट, जर बाजाराची मागणी मर्यादित असेल, तर फर्म्सचा आकार लहान असतो. बाजारातील वाढ किंवा घट फर्मच्या इष्टतम आकाराच्या गरजेनुसार बदल करते.

4. व्यवस्थापनाची क्षमता (Managerial Capacity):

   फर्मच्या व्यवस्थापनाची कार्यक्षमपणे नियंत्रण करण्याची आणि समन्वय साधण्याची क्षमता तिच्या आकारावर परिणाम करते. एका विशिष्ट आकारापर्यंत, कार्यक्षम व्यवस्थापनामुळे उत्पादन वाढवता येते आणि खर्च कमी होतो. परंतु, जर फर्म खूप मोठी झाली, तर व्यवस्थापन गुंतागुंतीचे होऊ शकते, ज्यामुळे निर्णय प्रक्रिया मंदावते आणि नियंत्रण कठीण होते, ज्यामुळे 'डिसइकॉनॉमीज ऑफ स्केल' वाढतात.

5. जोखीम घटक (Risk Factors):

   व्यवसायाशी संबंधित जोखीम देखील फर्मच्या आकारावर परिणाम करतात. मोठ्या फर्म्सना बाजारातील बदलांमुळे (उदा. मागणी कमी होणे, नवीन स्पर्धक) अधिक मोठ्या नुकसानीचा धोका असू शकतो. लहान फर्म्स अधिक लवचिक असू शकतात आणि बाजारातील बदलांना लवकर प्रतिसाद देऊ शकतात. त्यामुळे, उद्योजक किंवा व्यवस्थापन किती जोखीम घेण्यास तयार आहे, यावरही फर्मचा इष्टतम आकार अवलंबून असतो.