शॉप ॲक्ट आणि फूड लायसन्स यात काय फरक आहे?
शॉप ॲक्ट परवाना (Shop Act License) आणि फूड लायसन्स (Food License) हे दोन्ही व्यवसायासाठी आवश्यक असले तरी, त्यांचे उद्देश आणि कार्यक्षेत्र पूर्णपणे भिन्न आहेत.
येथे त्यांच्यातील मुख्य फरक स्पष्ट केले आहेत:
शॉप ॲक्ट परवाना (Shop Act License)
उद्देश: हा परवाना प्रामुख्याने दुकाने आणि व्यावसायिक आस्थापनांमधील कर्मचाऱ्यांच्या कामाच्या परिस्थितीचे नियमन करण्यासाठी आणि त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी असतो. यात कामाचे तास, सुट्ट्या, वेतन, रजा आणि इतर सेवा शर्तींचा समावेश होतो.
- कोणासाठी आवश्यक: प्रत्येक दुकान, व्यावसायिक आस्थापना, हॉटेल, रेस्टॉरंट, मनोरंजन स्थळे, किंवा इतर कोणतीही जागा जिथे व्यावसायिक क्रियाकलाप चालतात आणि जिथे किमान एक कर्मचारी काम करतो (किंवा मालक स्वतः काम करत असेल) त्यांच्यासाठी हा परवाना बंधनकारक असतो.
- जारी करणारी संस्था: हा परवाना स्थानिक स्वराज्य संस्था (उदा. महानगरपालिका, नगरपरिषद किंवा ग्रामपंचायत) द्वारे जारी केला जातो. प्रत्येक राज्याचे या संदर्भात स्वतःचे नियम असू शकतात.
- मुख्य लक्ष: हे कर्मचाऱ्यांचे कल्याण, कामाच्या तासांचे नियमन, ओव्हरटाईमचे नियम, साप्ताहिक सुट्ट्या, वार्षिक रजा आणि इतर प्रशासकीय बाबींवर लक्ष केंद्रित करते.
फूड लायसन्स (Food License / FSSAI License)
उद्देश: हा परवाना अन्नपदार्थांच्या सुरक्षिततेची, गुणवत्तेची आणि स्वच्छतेची खात्री करण्यासाठी दिला जातो. ग्राहकांना सुरक्षित आणि पौष्टिक अन्न मिळावे हा याचा मुख्य उद्देश आहे.
- कोणासाठी आवश्यक: कोणताही व्यवसाय जो अन्नपदार्थांचे उत्पादन, प्रक्रिया, साठवणूक, वितरण किंवा विक्री करतो, त्यांच्यासाठी हा परवाना बंधनकारक आहे. यामध्ये रेस्टॉरंट्स, हॉटेल्स, कॅफे, खाद्यपदार्थांचे स्टॉल्स, केटरर्स, किराणा दुकाने, अन्न प्रक्रिया युनिट्स, दूध डेअरी इत्यादींचा समावेश होतो.
- जारी करणारी संस्था: हा परवाना 'भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण' (Food Safety and Standards Authority of India - FSSAI) द्वारे जारी केला जातो. व्यवसायाच्या उलाढालीनुसार आणि प्रकारानुसार FSSAI कडे तीन प्रकारचे परवाने असतात: 'नोंदणी' (Registration), 'राज्य परवाना' (State License) आणि 'केंद्रीय परवाना' (Central License).
- मुख्य लक्ष: अन्नपदार्थांची गुणवत्ता, स्वच्छता मानके, अन्न सुरक्षा नियम, लेबलिंग, अन्नपदार्थांचे योग्य तापमान आणि साठवणूक, ग्राहकांच्या आरोग्याचे संरक्षण यावर लक्ष केंद्रित करते.
मुख्य फरक थोडक्यात:
- कार्यक्षेत्र:
- शॉप ॲक्ट: आस्थापनेच्या कामकाजाचे नियमन आणि कर्मचारी कल्याण.
- फूड लायसन्स: अन्नपदार्थांची सुरक्षा आणि गुणवत्ता.
- लागू पडणारे व्यवसाय:
- शॉप ॲक्ट: सर्व प्रकारची व्यावसायिक आस्थापने (अन्न व्यवसायांसह).
- फूड लायसन्स: केवळ अन्नपदार्थांशी संबंधित व्यवसाय.
- जारी करणारी संस्था:
- शॉप ॲक्ट: स्थानिक स्वराज्य संस्था (महानगरपालिका/ग्रामपंचायत).
- फूड लायसन्स: FSSAI (भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण).
- उद्देश:
- शॉप ॲक्ट: कर्मचाऱ्यांच्या कामाची परिस्थिती आणि हक्कांचे संरक्षण.
- FSSAI: ग्राहकांना सुरक्षित आणि सकस अन्न मिळावे याची खात्री करणे.
अशाप्रकारे, जर तुम्ही रेस्टॉरंट किंवा हॉटेलसारखा अन्न व्यवसाय चालवत असाल, तर तुम्हाला शॉप ॲक्ट परवाना आणि फूड लायसन्स हे दोन्ही परवाने घेणे बंधनकारक असेल.
संबंधित माहितीसाठी: