आपल्या भोवतालचा परिसर प्रत्येक ऋतूमध्ये एक वेगळे आणि सुंदर रूप धारण करतो. भारतामध्ये मुख्यत्वे उन्हाळा, पावसाळा आणि हिवाळा असे तीन ऋतू अनुभवले जातात. चला तर मग, या तिन्ही ऋतूंमध्ये आपला परिसर कसा दिसतो, त्याचे वर्णन करूया:

उन्हाळा (ग्रीष्म ऋतू)

उन्हाळ्यात सूर्य तळपतो आणि सर्वत्र उष्णता जाणवते. परिसरातील दृश्य खालीलप्रमाणे बदलते:

• झाडे आणि वनस्पती: अनेक झाडांची पाने गळून जातात, त्यामुळे झाडे निष्पर्ण आणि रखरखीत दिसतात. काही झाडे नवीन पालवी धारण करतात, पण बहुतेक ठिकाणी हिरवळ कमी होते. गवताचे रंग पिवळसर किंवा तपकिरी होतात.
• नद्या, तलाव आणि विहिरी: पाणी पातळी कमी होते, काही लहान नद्या किंवा तलाव कोरडे पडतात. विहिरींमधील पाणीही खोल जाते.
• हवामान: हवा अतिशय उष्ण आणि कोरडी असते. दुपारच्या वेळी शांतता जाणवते, कारण सर्वजण सावली शोधतात. कधीकधी धुळीची वादळे येतात.
• प्राणी आणि पक्षी: पाणी आणि सावलीच्या शोधात प्राणी भटकतात. पक्ष्यांचा किलबिलाट कमी होतो, ते देखील थंड ठिकाणी आश्रय घेतात.
• जमीन: जमीन कोरडी आणि भेगाळलेली दिसते. धुळीचे साम्राज्य असते.
• एकूण वातावरण: सर्वत्र एक प्रकारचा कंटाळा आणि पाण्याची प्रतीक्षा जाणवते. निसर्ग पावसाळ्याची आतुरतेने वाट पाहत असतो.

पावसाळा (पर्जन्य ऋतू)

उन्हाळ्यानंतर पावसाळा येतो आणि सर्वत्र नवचैतन्य निर्माण होते. परिसराचे रूप पूर्णपणे पालटते:

• झाडे आणि वनस्पती: झाडांना नवी पालवी फुटते आणि ती हिरवीगार होतात. गवत उगवते आणि डोंगर, टेकड्या हिरव्या रंगाच्या मखमली शालीने पांघरल्यासारख्या दिसतात. अनेक प्रकारची रानफुले उमलतात.
• नद्या, तलाव आणि विहिरी: नद्या दुथडी भरून वाहतात. तलाव आणि विहिरी पाण्याने तुडुंब भरतात. धबधबे कोसळू लागतात.
• हवामान: हवामान थंड आणि आल्हाददायक होते. मंद वाऱ्यासोबत पावसाच्या सरी बरसतात. आकाशात काळे ढग जमा होतात आणि कधीकधी इंद्रधनुष्य दिसते.
• प्राणी आणि पक्षी: पावसाळ्यातील थंडावा प्राण्यांना आणि पक्ष्यांना आवडतो. अनेक जीवजंतू बाहेर पडतात, बेडकांचा डराव-डराव आवाज ऐकू येतो. पक्ष्यांचा किलबिलाट वाढतो.
• जमीन: जमीन ओली, चिखलमय आणि सुपीक होते. मातीचा सुगंध (मृद्गंध) वातावरणात दरवळतो.
• एकूण वातावरण: निसर्गात उत्साह, ताजेपणा आणि सजीवता संचारते. सर्वत्र प्रसन्नता आणि हिरवळ डोळ्यांना सुखावते.

हिवाळा (शिशिर ऋतू)

पावसाळ्यानंतर हिवाळा येतो, जो सुखद थंडी आणि शांतता घेऊन येतो. परिसराचे वर्णन असे असते:

• झाडे आणि वनस्पती: हिवाळ्यात काही झाडांची पाने पुन्हा गळू लागतात, तर काही झाडे हिरवीगार राहतात. सकाळी पानांवर आणि गवतावर दवाचे थेंब दिसतात, जे मोत्यांसारखे चमकतात. काही विशिष्ट फुलांची झाडे याच ऋतूत फुलतात.
• नद्या, तलाव आणि विहिरी: पाणी शांत आणि स्थिर दिसते. सकाळच्या वेळी नदी-तलावांवर धुक्याची चादर पसरलेली दिसते.
• हवामान: हवा थंड आणि स्वच्छ असते. सकाळी गारठा असतो आणि कधीकधी धुके पडते. दुपारची ऊब सुखद वाटते.
• प्राणी आणि पक्षी: काही प्राणी थंडीपासून बचाव करण्यासाठी बिळात किंवा सुरक्षित ठिकाणी जातात (उदा. अस्वल हिवाळ्यात झोपते). स्थलांतरित पक्षी येतात आणि विविध ठिकाणी दिसतात. पक्ष्यांचा किलबिलाट सकाळच्या वेळी अधिक स्पष्ट ऐकू येतो.
• जमीन: जमीन काहीशी कोरडी असते, पण सकाळी दवबिंदूंनी भिजलेली असते.
• एकूण वातावरण: हिवाळ्यात एक प्रकारची शांतता आणि स्निग्धता जाणवते. सकाळची थंडी आणि दुपारची उबदार ऊन शरीराला आणि मनाला आराम देते. वातावरण प्रसन्न आणि आल्हाददायक असते.

अशाप्रकारे, आपला परिसर प्रत्येक ऋतूमध्ये आपले सौंदर्य आणि स्वरूप बदलत राहतो, ज्यामुळे निसर्गाचे वैविध्य आणि चक्र आपल्याला अनुभवता येते.