तत्वमीमांसा

तत्वमीमांसा (Metaphysics) ही तत्वज्ञानाची एक मूलभूत शाखा आहे जी अस्तित्वाची मूलभूत स्वरूप, वास्तविकता, कारण आणि परिणाम, अवकाश (space), वेळ (time), मन आणि शरीर यांसारख्या संकल्पनांचा अभ्यास करते.

यामध्ये खालील गोष्टींचा विचार केला जातो:

• वास्तविकता काय आहे?: आपल्या आजूबाजूला जे काही आहे, ते खरोखरच आहे का? त्याचे मूलभूत स्वरूप काय आहे?
• अस्तित्व म्हणजे काय?: काहीतरी 'असणे' याचा अर्थ काय आहे?
• मन आणि शरीर यांचा संबंध काय आहे?: आपले विचार, भावना आणि आपली भौतिक शरीर यांच्यात काय नाते आहे?
• अवकाश आणि वेळ काय आहेत?: हे केवळ मानवनिर्मित संकल्पना आहेत की त्यांचे स्वतःचे स्वतंत्र अस्तित्व आहे?
• कारण आणि परिणाम (Cause and Effect): प्रत्येक घटनेला काहीतरी कारण असते का? आणि हे कारण व परिणाम कसे कार्य करतात?

थोडक्यात सांगायचे तर, तत्वमीमांसा आपल्या जगाच्या आणि अस्तित्वाच्या सर्वात मूलभूत प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न करते, ज्यांचा अनुभवजन्य विज्ञानाद्वारे थेट अभ्यास करता येत नाही.