भ्रम

एखाद्या व्यक्तीने दोरीला साप समजणे ही चुकीची धारणा विपर्यय (Viparyaya) या चित्तवृत्तीचे उदाहरण आहे.

पतंजलींच्या योगसूत्रानुसार, विपर्यय म्हणजे 'मिथ्या ज्ञान' किंवा 'चुकीचे आकलन'. याचा अर्थ असा की आपण एखाद्या गोष्टीचे वास्तविक स्वरूप न ओळखता, तिच्याबद्दल चुकीची कल्पना करून घेतो. दोरीला साप समजणे हे याचे एक उत्तम उदाहरण आहे, कारण तिथे प्रत्यक्ष वस्तुस्थिती वेगळी असूनही, आपण भीती किंवा इतर पूर्वग्रहांमुळे चुकीचे आकलन करतो.