भरतीचे अंतर्गत स्त्रोत

भरतीचे अंतर्गत स्त्रोत (Internal Sources of Recruitment):

संघटनेमध्ये रिक्त जागा भरण्यासाठी संस्थेतील सध्याच्या कर्मचाऱ्यांमधून किंवा संस्थेशी संबंधित व्यक्तींमधून उमेदवार शोधण्याच्या प्रक्रियेला भरतीचे अंतर्गत स्त्रोत म्हणतात. हे स्त्रोत संस्थेसाठी अनेक प्रकारे फायदेशीर ठरतात कारण त्यामुळे कर्मचाऱ्यांचे मनोधैर्य वाढते, संस्थेबद्दलची निष्ठा वाढते आणि भरती प्रक्रिया खर्चिक होत नाही.

खाली भरतीचे प्रमुख अंतर्गत स्त्रोत दिले आहेत:

• पदोन्नती (Promotion):

  यामध्ये संस्थेतील कार्यरत कर्मचाऱ्याला त्याच्या सध्याच्या पदापेक्षा उच्च पदावर बढती दिली जाते. पदोन्नतीमुळे कर्मचाऱ्यांचे मनोधैर्य वाढते आणि ते अधिक जबाबदारीने काम करण्यास प्रोत्साहित होतात. हे अनुभवी आणि पात्र कर्मचाऱ्यांना पुढे जाण्याची संधी देते.

• बदली (Transfer):

  एका विभागातून किंवा ठिकाणाहून दुसऱ्या विभागात किंवा ठिकाणी कर्मचाऱ्याची बदली करणे. हे पद समान पातळीवरील असते आणि बदलीमुळे रिक्त जागा भरल्या जातात. कर्मचाऱ्याला नवीन कौशल्ये शिकवण्यासाठी किंवा विविध कामांचा अनुभव देण्यासाठी याचा उपयोग होतो.

• कर्मचारी शिफारसी (Employee Referrals):

  संस्थेतील सध्याचे कर्मचारी त्यांच्या ओळखीच्या किंवा त्यांच्या नेटवर्कमधील योग्य उमेदवारांची संस्थेला शिफारस करतात. अशा उमेदवारांबद्दलची माहिती आणि त्यांची कार्यक्षमता संस्थेतील कर्मचाऱ्याला माहीत असल्याने, चांगल्या आणि विश्वासार्ह उमेदवारांची निवड होण्याची शक्यता वाढते.

• माजी कर्मचारी (Ex-employees):

  संस्थेत पूर्वी काम केलेले आणि चांगला कामाचा अनुभव असलेले कर्मचारी परत संस्थेमध्ये भरती केले जातात. अशा कर्मचाऱ्यांना संस्थेची कार्यसंस्कृती, कार्यपद्धती आणि नियमांची माहिती असल्यामुळे ते लगेच कामाला लागण्यास तयार असतात.

• विभागीय परीक्षा/आंतरिक नोकरी जाहिराती (Departmental Exams/Internal Job Postings):

  संस्थेतील रिक्त पदांसाठी अंतर्गत परीक्षा घेऊन किंवा संस्थेच्या सूचना फलकांवर (bulletin boards) किंवा इंटranetवर नोकरीच्या जाहिराती प्रसिद्ध करून सध्याच्या कर्मचाऱ्यांकडून अर्ज मागवले जातात. यामुळे सध्याच्या कर्मचाऱ्यांना करिअरमध्ये पुढे जाण्याची संधी मिळते.

• मृत कर्मचाऱ्याचे आश्रित (Dependent of Deceased Employee):

  काही संस्थांमध्ये, सेवेत असताना मृत्यू झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या आश्रितांना (उदा. कुटुंबातील सदस्य) सहानुभूतीच्या आधारावर नोकरी दिली जाते. ही एक सामाजिक जबाबदारी मानली जाते आणि कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबाला आधार देण्यासाठी मदत करते.

अंतर्गत स्त्रोतांचा वापर केल्याने कर्मचाऱ्यांमध्ये सुरक्षिततेची भावना निर्माण होते आणि संस्थेच्या उद्दिष्ट्यांची पूर्तता करण्यासाठी ते अधिक कटिबद्ध होतात.