मालमत्तेची कागदपत्रे

मालमत्तेची खरेदी-विक्री किंवा इतर कोणत्याही व्यवहारासाठी खालील प्रमुख कागदपत्रे आवश्यक असतात. हे कागदपत्रे मालमत्तेच्या प्रकारानुसार (उदा. जमीन, फ्लॅट, घर) थोडे बदलू शकतात, परंतु मुख्य कागदपत्रे साधारणतः सारखीच असतात:

• विक्री करार (Sale Deed) किंवा खरेदी खत: हे सर्वात महत्त्वाचे कायदेशीर दस्तऐवज आहे जे मालमत्तेची मालकी एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे हस्तांतरित करते. हे नोंदणीकृत असणे आवश्यक आहे.
• भोगवटा प्रमाणपत्र (Occupancy Certificate - OC): हे प्रमाणपत्र दर्शवते की मालमत्ता (विशेषतः फ्लॅट किंवा घर) राहण्यासाठी योग्य आहे आणि स्थानिक प्राधिकरणाने (उदा. महानगरपालिका) मंजूर केलेल्या योजनांनुसार बांधकाम केले आहे.
• पूर्णत्व प्रमाणपत्र (Completion Certificate - CC): बांधकाम पूर्ण झाल्यानंतर स्थानिक प्राधिकरणाकडून हे प्रमाणपत्र दिले जाते.
• मालमत्ता कार्ड किंवा ७/१२ उतारा:
  • मालमत्ता कार्ड (Property Card): शहरी भागातील मालमत्तेसाठी हे मालकी हक्काचे आणि मालमत्तेच्या तपशीलाचे महत्त्वाचे दस्तऐवज आहे.
  • ७/१२ उतारा (Satbara Utara): ग्रामीण भागातील किंवा शेतजमिनीच्या मालकी हक्काचा आणि त्यावरील हक्कांचा तपशील दर्शवणारा हा महत्त्वाचा दस्तऐवज आहे.
• फेरफार नोंद (Mutation Entry): जेव्हा मालमत्तेच्या मालकी हक्कामध्ये बदल होतो (उदा. विक्री, वारसा, बक्षीस), तेव्हा सरकारी नोंदीमध्ये त्याची नोंद केली जाते, याला फेरफार नोंद म्हणतात.
• भारांकण प्रमाणपत्र (Encumbrance Certificate): हे प्रमाणपत्र दर्शवते की मालमत्तेवर कोणतेही कर्ज, गहाण किंवा इतर कायदेशीर भार नाही.
• बांधकाम परवानगीचे नकाशे (Sanctioned Building Plan): स्थानिक प्राधिकरणाने मंजूर केलेले इमारतीचे नकाशे, जे बांधकाम नियमांनुसार आहे हे दर्शवतात.
• सोसायटी/अपार्टमेंट असोसिएशनचे ना-हरकत प्रमाणपत्र (NOC from Society/Apartment Association): जर मालमत्ता अपार्टमेंटमध्ये असेल, तर सोसायटी किंवा अपार्टमेंट असोसिएशनकडून ना-हरकत प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
• मालमत्ता कर भरल्याच्या पावत्या (Property Tax Receipts): मालमत्तेचे सर्व कर अद्ययावत भरले आहेत हे दर्शवण्यासाठी मागील काही वर्षांच्या कर पावत्या.
• वीज बिल आणि पाणी बिल (Electricity and Water Bills): सर्व उपयुक्तता बिले अद्ययावत भरलेली असावीत.
• स्टॅम्प ड्युटी आणि नोंदणी शुल्क भरल्याची पावती (Stamp Duty and Registration Fee Receipts): विक्री करारासाठी भरलेली स्टॅम्प ड्युटी आणि नोंदणी शुल्काची पावती.
• वारसा हक्क प्रमाणपत्र (Heirship Certificate): जर मालमत्ता वारसा हक्काने मिळाली असेल तर हे प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
• बक्षीसपत्र (Gift Deed) किंवा वाटणीपत्र (Partition Deed): जर मालमत्ता भेट म्हणून मिळाली असेल किंवा कुटुंबातील सदस्यांमध्ये वाटणी झाली असेल, तर संबंधित नोंदणीकृत दस्तऐवज आवश्यक आहे.
• मागील मालकी हक्काचे दस्तऐवज (Previous Title Deeds): मालमत्तेच्या मालकी हक्काचा इतिहास तपासण्यासाठी मागील मालकांच्या नावावरील दस्तऐवज.

मालमत्ता व्यवहार करण्यापूर्वी एखाद्या कायदेशीर तज्ञाचा (वकील) सल्ला घेणे नेहमीच उचित ठरते.