करुणा

सर्व संतांच्या प्रार्थनांचा मूळ गाभा म्हणजे अपार आणि विश्वव्यापी करुणा होय. ही करुणा केवळ इतरांच्या दुःखाबद्दलची सहानुभूती नसून, ते दुःख समूळ नष्ट करण्याची तीव्र तळमळ असते.

संतांनी कधीही स्वतःच्या किंवा आपल्या कुटुंबाच्या ऐहिक सुखासाठी प्रार्थना केली नाही. त्यांची प्रार्थना नेहमीच संपूर्ण जगाच्या कल्याणासाठी, प्रत्येक जीवाच्या उद्धारासाठी आणि समष्टीच्या भल्यासाठी असे.

त्यांच्या करुणापूर्ण प्रार्थनांमधून खालील प्रमुख भावना व्यक्त होतात:

• सर्वांचे सुख आणि आरोग्य: "सर्वांसाठी सुख असो, सर्वांना आरोग्य लाभो, कुणालाही दुःख किंवा रोग होऊ नये." अशी त्यांची प्रांजळ इच्छा असे.
• अज्ञानाचा नाश आणि ज्ञानाचा प्रसार: "अज्ञानाचा अंधार दूर होऊन ज्ञानाचा प्रकाश सर्वत्र पसरो, ज्यामुळे प्रत्येक जीव आत्मज्ञान प्राप्त करेल." अशी त्यांची आंतरिक तळमळ असे.
• प्रेम, सद्भाव आणि क्षमा: "मानवामानवामध्ये प्रेम, सद्भाव आणि सहकार्य वाढो. कुणीही कोणाचा द्वेष करू नये, सर्वांनी एकमेकांना क्षमा करावी." अशी त्यांची शिकवण आणि प्रार्थना होती.
• दुःखातून मुक्ती: "जगातील प्रत्येक प्राण्याचे दुःख दूर होवो, त्यांना शांती आणि समाधान लाभो." अशी त्यांची ईश्वरचरणी कळकळीची विनंती असे.
• सज्जनांचे रक्षण आणि दुर्जनांना सन्मार्ग: "सज्जनांचे रक्षण होवो आणि जे वाईट मार्गावर आहेत, त्यांनाही सन्मार्गावर येण्याची बुद्धी मिळो." अशी त्यांची प्रार्थना असे.
• नैसर्गिक आपत्तींपासून संरक्षण: "भूकेने कोणी मरू नये, नैसर्गिक आपत्तींचा जगाला त्रास होऊ नये, पृथ्वी धनधान्याने समृद्ध होवो." अशी त्यांची परोपकारी भावना असे.

थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, सर्व संतांची करुणा ही निःस्वार्थ, विश्वव्यापी आणि ईश्वर-प्रेरित होती. ती कोणत्याही भेदभावाशिवाय संपूर्ण मानवजातीच्या आणि सकल जीवांच्या आध्यात्मिक तसेच भौतिक उन्नतीसाठी आणि मुक्तीसाठी होती. त्यांची प्रार्थना म्हणजे वैश्विक प्रेम आणि सेवाभावाचा परमोच्च अविष्कार होय.