नोकरी/परीक्षा

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (MPSC) द्वारे घेण्यात येणाऱ्या विविध परीक्षांमध्ये अभ्यासक्रमाचा आवाका मोठा असतो आणि तो परीक्षेनुसार थोडा बदलू शकतो. तथापि, सामान्यतः MPSC परीक्षांमध्ये खालील प्रमुख विषयांचा अभ्यास करावा लागतो:

• सामान्य अध्ययन (General Studies):
  • इतिहास: भारताचा इतिहास (विशेषतः आधुनिक भारताचा इतिहास) आणि महाराष्ट्राचा इतिहास. यामध्ये सामाजिक, आर्थिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक घडामोडींचा समावेश असतो.
  • भूगोल: महाराष्ट्राचा भूगोल, भारताचा भूगोल आणि जगाचा भूगोल. यामध्ये प्राकृतिक भूगोल, मानवी भूगोल, आर्थिक भूगोल यांचा समावेश होतो.
  • राज्यघटना आणि भारतीय राजव्यवस्था (Indian Polity): भारतीय संविधान, राजकीय व्यवस्था, पंचायत राज, सार्वजनिक प्रशासन, कायदे.
  • अर्थशास्त्र (Economy): भारतीय अर्थव्यवस्था आणि महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था. यामध्ये आर्थिक विकास, शेती, उद्योग, सेवा क्षेत्र, दारिद्र्य, बेरोजगारी, योजना यांचा समावेश असतो.
  • विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (Science and Technology): सामान्य विज्ञान (भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र), आरोग्यशास्त्र आणि माहिती तंत्रज्ञान (IT) व अवकाश तंत्रज्ञानातील प्रगती.
  • पर्यावरण (Environment): पर्यावरणशास्त्र, पर्यावरणीय प्रदूषण, जैवविविधता, हवामान बदल.
• चालू घडामोडी (Current Affairs):
  • राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय आणि महाराष्ट्र स्तरावरील महत्त्वाच्या चालू घडामोडी, घटना, व्यक्ती, पुरस्कार, क्रीडा, विज्ञान क्षेत्रातील नवनवीन शोध.
• बुद्धिमत्ता चाचणी आणि अंकगणित (Aptitude and Reasoning):
  • गणितीय क्षमता, तार्किक विश्लेषण, आकडेवारीचे विश्लेषण, निर्णय क्षमता आणि समस्या निराकरण.
• मराठी भाषा (Marathi Language):
  • मराठी व्याकरण, शब्दसंग्रह, वाक्यरचना, आकलन (Comprehension) आणि लेखन कौशल्ये.
• इंग्रजी भाषा (English Language):
  • इंग्रजी व्याकरण, शब्दसंग्रह, वाक्यरचना, आकलन (Comprehension) आणि लेखन कौशल्ये.

काही विशिष्ट पदांसाठी (उदा. अभियांत्रिकी सेवा, कृषी सेवा) संबंधित विषयांचे पेपर देखील असू शकतात. त्यामुळे उमेदवाराने ज्या परीक्षेसाठी अर्ज केला आहे, त्या परीक्षेचा सविस्तर अभ्यासक्रम (Syllabus) MPSC च्या अधिकृत संकेतस्थळावर तपासावा.