आरटीओ अधिकारी

आरटीओ (RTO) अधिकारी होण्यासाठी महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाद्वारे (MPSC) घेतल्या जाणाऱ्या स्पर्धा परीक्षा उत्तीर्ण कराव्या लागतात. आरटीओ अधिकारी हे प्रादेशिक परिवहन कार्यालयात (Regional Transport Office) काम करणारे महत्त्वाचे सरकारी अधिकारी असतात. त्यांची मुख्य जबाबदारी वाहन नोंदणी, परवाना देणे आणि वाहतूक नियमांची अंमलबजावणी करणे ही असते.

आरटीओ अधिकारी बनण्याची प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:

1. शैक्षणिक पात्रता (Educational Qualification):
   • मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून कोणत्याही शाखेतील पदवी (Bachelor's Degree) असणे आवश्यक आहे.
   • काही विशिष्ट पदांसाठी अभियांत्रिकी (Engineering) किंवा ऑटोमोबाइल अभियांत्रिकी (Automobile Engineering) मधील पदवी आवश्यक असू शकते, जसे की 'सहाय्यक मोटार वाहन निरीक्षक' पदासाठी.
2. वयोमर्यादा (Age Limit):
   • सामान्यतः, उमेदवारांचे वय किमान 19 वर्षे आणि कमाल 38 वर्षे (खुला प्रवर्ग) असावे.
   • मागासवर्गीय उमेदवारांसाठी (OBC, SC/ST) वयोमर्यादेत सवलत दिली जाते (उदा. 43 वर्षांपर्यंत).
3. शारीरिक पात्रता (Physical Standards):
   • या पदासाठी विशिष्ट शारीरिक मानके आवश्यक असतात, ज्यात उंची, छातीचे मोजमाप आणि दृष्टी यांचा समावेश होतो.
   • पुरुषांसाठी उंची साधारणतः 163 सेमी आणि छाती 79 सेमी (फुगवून 84 सेमी) असावी लागते.
   • महिलांसाठी उंची साधारणतः 155 सेमी असावी लागते.
   • दृष्टी 6/6 असणे आवश्यक आहे (चष्मा असल्यास विशिष्ट मर्यादा).
4. राष्ट्रीयत्व (Nationality):
   • उमेदवार भारताचा नागरिक असावा.
5. निवड प्रक्रिया (Selection Process):

   आरटीओ अधिकारी होण्यासाठी MPSC द्वारे 'मोटार वाहन निरीक्षक (Motor Vehicle Inspector - MVI)' किंवा 'सहाय्यक मोटार वाहन निरीक्षक (Assistant Motor Vehicle Inspector - AMVI)' यासारख्या पदांसाठी परीक्षा घेतल्या जातात. निवड प्रक्रिया साधारणपणे खालील टप्प्यांमध्ये होते:

   • पूर्व परीक्षा (Preliminary Exam): ही एक स्क्रीनिंग टेस्ट असते, ज्यामध्ये वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न (Objective Multiple Choice Questions) विचारले जातात. यात सामान्य ज्ञान, बुद्धिमत्ता चाचणी, अंकगणित आणि चालू घडामोडी यांसारखे विषय असतात.
   • मुख्य परीक्षा (Main Exam): पूर्व परीक्षा उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांना मुख्य परीक्षा द्यावी लागते. यात सामान्यतः दोन पेपर असतात - एक वस्तुनिष्ठ स्वरूपाचा आणि दुसरा वर्णनात्मक (Descriptive) किंवा संबंधित तांत्रिक ज्ञानावर आधारित (उदा. ऑटोमोबाइल अभियांत्रिकी) असतो. मराठी, इंग्रजी, सामान्य अध्ययन आणि संबंधित तांत्रिक विषय यांचा यात समावेश असतो.
   • मुलाखत (Interview): मुख्य परीक्षा उत्तीर्ण झालेल्या उमेदवारांना मुलाखतीसाठी बोलावले जाते. यात उमेदवाराच्या व्यक्तिमत्त्वाची, संवाद कौशल्याची, आत्मविश्वास आणि पदासाठी असलेल्या योग्यतेची तपासणी केली जाते.
6. प्रशिक्षण (Training):

   अंतिम निवड झाल्यानंतर, उमेदवारांना आरटीओ कार्यालयाच्या कामकाजाशी संबंधित तसेच वाहतूक कायदे आणि नियमांविषयीचे सखोल प्रशिक्षण दिले जाते.

आरटीओ अधिकाऱ्याची भूमिका आणि जबाबदाऱ्या:

• वाहनांची नोंदणी करणे आणि नोंदणी प्रमाणपत्रे (RC) जारी करणे.
• चालक परवाने (Driving License) देणे आणि त्यांचे नूतनीकरण करणे.