गती
दिलेल्या माहितीनुसार:
- रेल्वेला एक खांब ओलांडण्यासाठी लागणारा वेळ (T) = 18 सेकंद
- रेल्वेची लांबी (L) = 13 मीटर
जेव्हा रेल्वे खांब ओलांडते, तेव्हा रेल्वेने कापलेले अंतर हे तिच्या स्वतःच्या लांबीइतके असते.
म्हणून, अंतर (D) = 13 मीटर
आता, रेल्वेचा वेग काढूया:
वेग = अंतर / वेळ
वेग = 13 मीटर / 18 सेकंद
आता हा वेग किलोमीटर प्रति तास (km/hr) मध्ये रूपांतरित करूया. (मीटर प्रति सेकंदला किलोमीटर प्रति तासात रूपांतरित करण्यासाठी 18/5 ने गुणावे लागते)
ताशी वेग = (13 / 18) * (18 / 5) किलोमीटर प्रति तास
ताशी वेग = 13 / 5 किलोमीटर प्रति तास
ताशी वेग = 2.6 किलोमीटर प्रति तास
म्हणून, रेल्वेचा ताशी वेग 2.6 किलोमीटर प्रति तास आहे.
वस्तूची सरासरी गती काढण्यासाठी, एकूण अंतर आणि लागलेला एकूण वेळ वापरला जातो.
एकूण अंतर:
- पहिल्या 5 सेकंदात अंतर: 10 मीटर
- पुढील 5 सेकंदात अंतर: 20 मीटर
- एकूण अंतर = 10 + 20 = 30 मीटर
एकूण वेळ:
- पहिला वेळ: 5 सेकंद
- पुढील वेळ: 5 सेकंद
- एकूण वेळ = 5 + 5 = 10 सेकंद
सरासरी गती:
सरासरी गती = एकूण अंतर / एकूण वेळ
म्हणून, सरासरी गती = 30 मीटर / 10 सेकंद = 3 मीटर/सेकंद
उत्तर: वस्तूची सरासरी गती 3 मीटर/सेकंद आहे.
वेग (Velocity) या भौतिक राशीचे MKS (मीटर-किलोग्राम-सेकंड) पद्धतीतील एकक मीटर प्रति सेकंद (m/s) आहे.
स्पष्टीकरण:
- MKS प्रणालीमध्ये लांबी मीटरमध्ये, वस्तुमान किलोग्राममध्ये आणि वेळ सेकंदामध्ये मोजला जातो.
- वेग म्हणजे एका विशिष्ट दिशेने वस्तूने कापलेले अंतर भागिले लागलेला वेळ.
- त्यामुळे, वेगाचे एकक मीटर (अंतर) प्रति सेकंद (वेळ) असे होते.
उदाहरणार्थ, जर एखादी वस्तू 5 मीटर अंतर 1 सेकंदात पार करत असेल, तर तिचा वेग 5 m/s आहे.
अधिक माहितीसाठी, आपण भौतिकशास्त्रावरील पुस्तके किंवा ऑनलाइन स्रोत पाहू शकता.
इयत्ता सातवी विज्ञान विषयातील तिसऱ्या धड्याचे नाव "नैसर्गिक संसाधने" आहे.
या धड्यात आपण नैसर्गिक संसाधने म्हणजे काय, त्यांचे प्रकार आणि त्यांचे महत्त्व याबद्दल माहिती घेणार आहोत.
नैसर्गिक संसाधने:
- नैसर्गिक संसाधने म्हणजे निसर्गात निर्माण होणारे आणि मानवासाठी उपयुक्त असलेले घटक.
- उदाहरणार्थ: हवा, पाणी, जमीन, खनिजे, वनस्पती आणि प्राणी.
नैसर्गिक संसाधनांचे प्रकार:
- अक्षय्य संसाधने: ही संसाधने भरपूर प्रमाणात उपलब्ध आहेत आणि ती लवकर संपत नाहीत. उदाहरणार्थ: हवा, सूर्यप्रकाश.
- क्षय्य संसाधने: ही संसाधने मर्यादित स्वरूपात उपलब्ध आहेत आणि ती लवकर संपू शकतात. उदाहरणार्थ: कोळसा, पेट्रोलियम, नैसर्गिक वायू, खनिजे.
नैसर्गिक संसाधनांचे महत्त्व:
- नैसर्गिक संसाधने मानवी जीवनासाठी अत्यंत आवश्यक आहेत.
- ती आपल्याला अन्न, पाणी, वस्त्र आणि निवारा पुरवतात.
- नैसर्गिक संसाधनांचा उपयोग ऊर्जा निर्माण करण्यासाठी आणि औद्योगिक उत्पादनासाठी होतो.
या धड्यामध्ये नैसर्गिक संसाधनांचे जतन आणि संवर्धन कसे करावे याबद्दल देखील माहिती दिलेली आहे.
अधिक माहितीसाठी, तुम्ही तुमचे विज्ञान पाठ्यपुस्तक वाचू शकता.
उत्तर: होय, वेग हे गतीचे एक रूप आहे.
स्पष्टीकरण:
- गती म्हणजे एखाद्या वस्तूच्या स्थानामध्ये वेळेनुसार होणारा बदल.
- वेग म्हणजे ठराविक दिशेने वस्तूने किती अंतर कापले. वेगामध्ये वस्तूची चाल आणि दिशा दोन्ही समाविष्ट असतात.
त्यामुळे, वेग हे गतीचे एक महत्त्वपूर्ण आणि विशिष्ट रूप आहे.
अधिक माहितीसाठी, आपण हे पाहू शकता:
वेग खालील गोष्टींवर अवलंबून असतो:
- अंतर (Distance): वेग अंतरानुसार बदलतो. जास्त अंतर असल्यास, वेग जास्त लागतो.
- वेळ (Time): वेग वेळेनुसार बदलतो. कमी वेळात जास्त अंतर पार करायचे असल्यास वेग वाढवावा लागतो.
- दिशा (Direction): वेग दिशेवर अवलंबून असतो. उदाहरणार्थ, वाऱ्याच्या दिशेने वेग वाढतो आणि विरुद्ध दिशेने वेग कमी होतो.
- प्रवेग (Acceleration): प्रवेग म्हणजे वेळेनुसार वेगात होणारा बदल. प्रवेग जास्त असल्यास वेग वाढतो.
- बल (Force): वस्तूवर लावलेले बल वस्तूचा वेग बदलू शकते.
या घटकांवर अवलंबून वेग बदलतो.