कौटुंबिक हिंसा

घरेलू हिंसा (Domestic Violence) बद्दल माहिती:

घरेलू हिंसा म्हणजे कुटुंबातील सदस्यांकडून, विशेषतः जवळीक संबंधात (उदा. पती-पत्नी, लिव्ह-इन पार्टनर) घडणारी कोणतीही शारीरिक, मानसिक, भावनिक, लैंगिक किंवा आर्थिक स्वरूपाची हिंसा. ही हिंसा अनेकदा सामर्थ्याच्या असमानतेतून उद्भवते आणि बळी पडलेल्या व्यक्तीला भयभीत करून, नियंत्रित करून किंवा त्रास देऊन तिचा छळ करण्याच्या हेतूने केली जाते.

घरेलू हिंसेचे प्रकार:

• शारीरिक हिंसा: यात मारहाण करणे, ढकलणे, लाथा मारणे, वस्तू फेकणे, चापट मारणे किंवा कोणतीही शारीरिक इजा पोहोचवणे यांचा समावेश होतो.
• भावनिक / मानसिक हिंसा: यात सतत अपमान करणे, शिवीगाळ करणे, धमक्या देणे, दोष देणे, भीती दाखवणे, आत्मविश्वासाला ठेच पोहोचवणे, इतरांपासून वेगळे पाडणे किंवा मुलांचा वापर करून छळ करणे यांचा समावेश होतो.
• लैंगिक हिंसा: यात बळी पडलेल्या व्यक्तीच्या इच्छेविरुद्ध लैंगिक कृत्य करणे, स्पर्श करणे किंवा लैंगिक संबंध ठेवण्यास भाग पाडणे, अश्लील व्हिडिओ किंवा फोटो दाखवणे यांचा समावेश होतो.
• आर्थिक हिंसा: यात बळी पडलेल्या व्यक्तीला पैसे देऊ न करणे, खर्च करण्यास बंदी घालणे, नोकरी करू न देणे, पैशांवर पूर्ण नियंत्रण ठेवणे, मालमत्ता हडप करणे किंवा तिच्या आर्थिक स्वातंत्र्यावर गदा आणणे यांचा समावेश होतो.
• शब्दिक हिंसा: यात सतत अपशब्द वापरणे, टोमणे मारणे, सार्वजनिकरित्या अपमान करणे, किंवा हीन लेखणे यांचा समावेश होतो.

घरेलू हिंसेचे परिणाम:

घरेलू हिंसेमुळे बळी पडलेल्या व्यक्तीच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतात. यात नैराश्य, चिंता, आत्मविश्वासाचा अभाव, शारीरिक दुखापती, तसेच सामाजिक आणि आर्थिक समस्या यांचा समावेश होतो.

कायदेशीर संरक्षण (भारतामध्ये):

भारतात, महिलांना घरेलू हिंसेपासून संरक्षण देण्यासाठी 'घरगुती हिंसाचार प्रतिबंधक कायदा, २००५' (The Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005) हा एक महत्त्वाचा कायदा आहे. या कायद्यानुसार, घरेलू हिंसेच्या बळींना न्याय मिळवण्यासाठी अनेक तरतुदी आहेत, ज्यात संरक्षणाचे आदेश, निवासाचे आदेश, आर्थिक मदत आणि बालकांसाठी तरतुदींचा समावेश आहे.

मदत मिळवण्यासाठी संपर्क:

जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीतील कोणी घरेलू हिंसेचा बळी असेल, तर तुम्ही खालील ठिकाणी मदत मिळवू शकता:

• पोलीस मदत (Police Helpline): 112
• महिला हेल्पलाइन (Women Helpline): 1098 (चाइल्डलाइन) किंवा 181 (महिला हेल्पलाइन)
• कायदा सेवा प्राधिकरण (Legal Services Authority): मोफत कायदेशीर सल्ला आणि मदत पुरवतात.
• गैर-सरकारी संस्था (NGOs): अनेक संस्था घरेलू हिंसेच्या बळींना आधार, समुपदेशन आणि निवारा देतात.

घरेलू हिंसा ही एक गंभीर समस्या आहे आणि त्यावर आवाज उठवणे व मदत घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.