शिष्यवृत्ती योजना
स्वयं शिष्यवृत्ती योजना फॉर्मसाठी आवश्यक कागदपत्रे:
प्रथम, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की 'स्वयं (SWAYAM)' हे भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाने सुरू केलेले एक ऑनलाइन शिक्षण व्यासपीठ आहे. हे विविध अभ्यासक्रम मोफत उपलब्ध करून देते, परंतु SWAYAM स्वतः थेट 'शिष्यवृत्ती योजना' (Scholarship Yojana) चालवत नाही, ज्यासाठी विशिष्ट अर्ज आणि कागदपत्रे लागतील.
परंतु, तुम्ही कदाचित SWAYAM वरील अभ्यासक्रमांच्या आधारे किंवा SWAYAM संबंधित इतर कोणत्याही शिष्यवृत्तीसाठी माहिती शोधत असाल. जर तुम्ही सामान्यतः कोणत्याही सरकारी किंवा शैक्षणिक शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज करत असाल, तर खालील कागदपत्रे बहुधा आवश्यक असतात:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card): ओळख आणि पत्त्याच्या पुराव्यासाठी.
- मागील शैक्षणिक वर्षाचे गुणपत्रक/प्रमाणपत्रे: (उदा. दहावी, बारावी, पदवीचे गुणपत्रक).
- उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate): जर शिष्यवृत्ती कुटुंबाच्या आर्थिक परिस्थितीवर आधारित असेल.
- जातीचा दाखला (Caste Certificate): जर शिष्यवृत्ती विशिष्ट जाती किंवा प्रवर्गासाठी असेल (उदा. SC, ST, OBC).
- अधिवास प्रमाणपत्र / रहिवासी दाखला (Domicile Certificate): राज्याच्या अधिवासाचा पुरावा.
- बँक पासबुकची प्रत (Bank Passbook Copy): शिष्यवृत्तीची रक्कम थेट खात्यात जमा करण्यासाठी (खाते विद्यार्थ्याच्या नावावर असणे आवश्यक आहे).
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो (Passport-sized Photograph): अलिकडील काढलेला.
- सध्याच्या शिक्षण संस्थेतील प्रवेशाचे प्रमाणपत्र/दाखला (Admission/Enrollment Proof): तुम्ही कोणत्या संस्थेत शिक्षण घेत आहात याचा पुरावा.
- शुल्क भरल्याची पावती (Fee Receipt): काही शिष्यवृत्त्यांसाठी शिक्षण शुल्काचा पुरावा आवश्यक असतो.
- अपंगत्वाचा दाखला (Disability Certificate): जर विद्यार्थी दिव्यांग श्रेणीत येत असेल.
जर SWAYAM संदर्भात कोणती विशिष्ट योजना नुकतीच सुरू झाली असेल किंवा एखाद्या संस्थेने SWAYAM अभ्यासक्रमांवर आधारित शिष्यवृत्ती जाहीर केली असेल, तर त्या विशिष्ट योजनेच्या अधिकृत जाहिरातीमध्ये आवश्यक कागदपत्रांची माहिती दिली जाईल. तुम्ही ज्या विशिष्ट शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज करू इच्छिता, तिच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट देणे नेहमीच सर्वोत्तम असते.
-
केंद्र सरकार शिष्यवृत्ती योजना
-
राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती योजना (National Scholarship Scheme):आर्थिक दुर्बल घटकांतील विद्यार्थ्यांसाठी ही शिष्यवृत्ती आहे.
- अधिक माहिती: scholarships.gov.in
-
अल्पसंख्याक शिष्यवृत्ती योजना (Minority Scholarship Scheme):अल्पसंख्याक समुदायातील विद्यार्थ्यांसाठी (मुस्लिम, शीख, ख्रिश्चन, बौद्ध, जैन, पारसी) ही योजना आहे.
- अधिक माहिती: scholarships.gov.in
-
अपंग विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती (Scholarship for Disabled Students):अपंग विद्यार्थ्यांना शिक्षण घेण्यासाठी प्रोत्साहन देण्यासाठी ही योजना आहे.
- अधिक माहिती: disabilityaffairs.gov.in
-
-
राज्य सरकार शिष्यवृत्ती योजना
-
महाराष्ट्र राज्य शिष्यवृत्ती (Maharashtra State Scholarship):महाराष्ट्र राज्यातील विद्यार्थ्यांसाठी राज्य सरकार विविध शिष्यवृत्ती योजना राबवते.
- अधिक माहिती: mahadbtmahait.gov.in
-
-
खाजगी शिष्यवृत्ती योजना
-
विविध खाजगी संस्था, ट्रस्ट आणि कंपन्या देखील गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती देतात.
- उदाहरण: रिलायन्स फाउंडेशन शिष्यवृत्ती, टाटा ट्रस्ट शिष्यवृत्ती.
-
मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्त्या
महाराष्ट्र सरकार मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांसाठी विविध शिष्यवृत्त्या योजना राबवते, ज्यामुळे त्यांना शिक्षण घेणे सोपे होते. या शिष्यवृत्त्यांमध्ये खालील योजनांचा समावेश होतो:
- शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती (Education Fee Scholarship): ही शिष्यवृत्ती मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना शिक्षण शुल्क भरण्यासाठी मदत करते.
- परीक्षा शुल्क शिष्यवृत्ती (Exam Fee Scholarship): परीक्षा शुल्क भरण्यासाठी सरकारद्वारे ही शिष्यवृत्ती दिली जाते.
- निर्वाह भत्ता (Maintenance Allowance): विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शिक्षणादरम्यान लागणाऱ्या खर्चासाठी सरकार निर्वाह भत्ता देते.
यावर्षीच्या नवीन योजना
महाराष्ट्र सरकारने मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांसाठी काही नवीन योजना सुरू केल्या आहेत, ज्या खालीलप्रमाणे आहेत:
- डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर शिक्षण प्रोत्साहन योजना: या योजनेअंतर्गत, विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिक मदत दिली जाते.
- नवीन व्यावसायिक अभ्यासक्रम शिष्यवृत्ती: व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये (Professional courses) प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती दिली जाईल.
- overseas scholarship: परदेशात शिक्षण घेण्यासाठी सरकार आर्थिक सहाय्य करणार आहे.
अधिक माहितीसाठी:
तुम्ही खालील सरकारी वेबसाइट्सला भेट देऊन अधिक माहिती मिळवू शकता:
- सामाजिक न्याय आणि विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन sjsa.maharashtra.gov.in
दहावी उत्तीर्ण झाल्यानंतर शिष्यवृत्ती मिळवण्यासाठी काही योजना खालीलप्रमाणे आहेत:
- राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती योजना (National Scholarship Scheme): ही योजना भारत सरकारद्वारे चालवली जाते. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांतील विद्यार्थ्यांसाठी ही शिष्यवृत्ती आहे.
- अर्जदार भारताचा नागरिक असावा.
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न रु. 2.5 लाखांपेक्षा कमी असावे.
- दहावीमध्ये चांगले गुण असणे आवश्यक आहे.
- राज्य सरकार शिष्यवृत्ती योजना (State Government Scholarship Scheme): महाराष्ट्र सरकार देखील इयत्ता 11 वी मध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती योजना चालवते.
- खाजगी संस्था आणि NGO शिष्यवृत्ती योजना: अनेक खाजगी संस्था आणि अशासकीय संस्था (NGO) देखील गुणवंत विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देतात.
- अल्पसंख्याक शिष्यवृत्ती योजना (Minority Scholarship Scheme): अल्पसंख्याक समुदायातील विद्यार्थ्यांसाठी केंद्र सरकार आणि राज्य सरकारद्वारे शिष्यवृत्ती योजना चालवल्या जातात.
- अर्जदार अल्पसंख्याक समुदायातील असावा. (मुस्लिम, ख्रिश्चन, शीख, बौद्ध, जैन, पारसी)
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न शासनाने ठरवलेल्या मर्यादेत असावे.
- शैक्षणिक संस्थेत नियमित विद्यार्थी म्हणून प्रवेश घेतलेला असावा.
पात्रता:
अधिक माहितीसाठी: Scholarships.gov.in
उदाहरण: महाराष्ट्र राज्य सरकारची गुणवत्ता शिष्यवृत्ती योजना.
अधिक माहितीसाठी: आपल्या राज्याच्या शिक्षण विभागाच्या वेबसाइटला भेट द्या.
उदाहरण: टाटा ट्रस्ट शिष्यवृत्ती, रिलायन्स फाउंडेशन शिष्यवृत्ती.
पात्रता:
अधिक माहितीसाठी: Scholarships.gov.in
शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज करताना, योजनेच्या अटी व शर्ती आणि पात्रता निकष काळजीपूर्वक तपासा.