आरटीजीएस
18
Answer link
पैसे पाठविण्याच्या जलद गतीने RTGS
आरटीजीएस काय आहे
रियल टाइम ग्रॉस सेटलमेंट बँक द्वारे पैसे हस्तांतरण सर्वात जलद पद्धतीने आहे. सर्व बँकांच्या प्रत्येक शाखेमध्ये नाही काही ब्रांचों में ही होतात.
कमीत कमी
कमीतकमी 2 लाख रुपये रकमेच्या रूपाने तो मार्ग बदलला जाऊ शकतो. कमाल मर्यादा नाही मर्यादा आहे कमीत कमी 2 लाख रु. पेक्षा जास्त नफेसाठी एनईएफटी पद्धती वापरली जाऊ शकते.
वेळ
सोमवार ते शुक्रवार सकाळी 9 ते दुपारी 3 नंतर आणि शनिवार सकाळी 9 ते दुपारी 2 नंतर.
किती लांब
पैसे पाठवण्याच्या दोन तासांच्या आत त्या व्यक्तीच्या खात्यात पैसा येतो, ज्याला पैसे पाठविले गेले आहेत.
खर्च
2 लाख ते 5 लाख रुपयापर्यंत: प्रति व्यवहार 30 रुपये
5 लाख पेक्षा अधिकः प्रति व्यवहार 55 रुपये
कसे जाते पैसे
- जसे की रक पाठविणारे आरटीजीएस इन्स्ट्रक्शन स्लिप भरते, प्रेषक बँक आपल्या सेंट्रल प्रोसेसिंग सिस्टममध्ये सर्व डिटेल फीड देते.
- सेंट्रल प्रॉसेसिंग सिस्टमद्वारे सर्व आवश्यक सूचना आरबीआयकडे पाठवल्या जातात.
- आरबीआय ट्रान्झक्शन पूर्ण आहे त्या पाठविण्याकरता बँकेच्या खात्यातून पैसे काढले जातात आणि ज्या बँकेकडे पाठवले जाते, त्याचे खाते क्रेडिट्समध्ये होते हे सर्व आरबीआयचे रेकॉर्ड केले जाते
- नंतर एक युनिओक ट्रान्झक्शन नंबर (यूटीएन) आता आहे, ज्याला आरबीआय पैसे पाठविणारा बँकेकडे पाठविला जातो. हे कशाबद्दल आहे ते पुरावा आहे कि फंड ट्रान्सफर झाला आहे.
- आता प्रेषक बँकेकडे त्याची सूचना रिसीव्हिंग बँकेकडे पाठविली. रिसीविंग करणारा बँकेकडे ही माहिती मिळते तेव्हा त्या खात्यावर होल्डरची अकाउंट मध्ये पैशाची देवाणघेवाण होते, ती रक्कम पाठविली जाते.
आरटीजीएस काय आहे
रियल टाइम ग्रॉस सेटलमेंट बँक द्वारे पैसे हस्तांतरण सर्वात जलद पद्धतीने आहे. सर्व बँकांच्या प्रत्येक शाखेमध्ये नाही काही ब्रांचों में ही होतात.
कमीत कमी
कमीतकमी 2 लाख रुपये रकमेच्या रूपाने तो मार्ग बदलला जाऊ शकतो. कमाल मर्यादा नाही मर्यादा आहे कमीत कमी 2 लाख रु. पेक्षा जास्त नफेसाठी एनईएफटी पद्धती वापरली जाऊ शकते.
वेळ
सोमवार ते शुक्रवार सकाळी 9 ते दुपारी 3 नंतर आणि शनिवार सकाळी 9 ते दुपारी 2 नंतर.
किती लांब
पैसे पाठवण्याच्या दोन तासांच्या आत त्या व्यक्तीच्या खात्यात पैसा येतो, ज्याला पैसे पाठविले गेले आहेत.
खर्च
2 लाख ते 5 लाख रुपयापर्यंत: प्रति व्यवहार 30 रुपये
5 लाख पेक्षा अधिकः प्रति व्यवहार 55 रुपये
कसे जाते पैसे
- जसे की रक पाठविणारे आरटीजीएस इन्स्ट्रक्शन स्लिप भरते, प्रेषक बँक आपल्या सेंट्रल प्रोसेसिंग सिस्टममध्ये सर्व डिटेल फीड देते.
- सेंट्रल प्रॉसेसिंग सिस्टमद्वारे सर्व आवश्यक सूचना आरबीआयकडे पाठवल्या जातात.
- आरबीआय ट्रान्झक्शन पूर्ण आहे त्या पाठविण्याकरता बँकेच्या खात्यातून पैसे काढले जातात आणि ज्या बँकेकडे पाठवले जाते, त्याचे खाते क्रेडिट्समध्ये होते हे सर्व आरबीआयचे रेकॉर्ड केले जाते
- नंतर एक युनिओक ट्रान्झक्शन नंबर (यूटीएन) आता आहे, ज्याला आरबीआय पैसे पाठविणारा बँकेकडे पाठविला जातो. हे कशाबद्दल आहे ते पुरावा आहे कि फंड ट्रान्सफर झाला आहे.
- आता प्रेषक बँकेकडे त्याची सूचना रिसीव्हिंग बँकेकडे पाठविली. रिसीविंग करणारा बँकेकडे ही माहिती मिळते तेव्हा त्या खात्यावर होल्डरची अकाउंट मध्ये पैशाची देवाणघेवाण होते, ती रक्कम पाठविली जाते.
5
Answer link
जाणून घ्या NEFT आणि RTGS मध्ये काय आहे नेमका फरक!
Difference, IMPS, NEFT, RTGS
ऑनलाईन पैसे ट्रान्सफर करताना तुम्ही नेहमी पाहत असाल की आपल्याला NEFT आणि RTGS हा पर्याय दाखवतो. पण कधी तुम्ही विचार केलाय का, काय आहे हे NEFT आणि RTGS? त्याचं महत्त्व काय? आणि नेमका त्यांच्यामधील फरक काय? चला तर जाणून घेऊया या सर्व प्रश्नांची उत्तरे!
भारतात पैसे पाठवणे प्रक्रिया रिजर्व बँक ऑफ इंडियाच्या देखरेखी खाली चालते. सध्या भारतात विविध प्रकारच्या पैसे पाठवणे प्रक्रिया अस्तित्वात आहेत, ज्यातील प्रमुख प्रक्रिया आहेत-
१. National Electronic Fund Transfer – NEFT
२. तात्काळ पैसे पाठवणे (Real Time Gross Settlement – RTGS
३. Immediate Payment Service – IMPS
आपण आता या तिन्ही प्रक्रियांविषयी स्वतंत्रपणे जाणून घेऊया:
१. नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक फंड ट्रान्सफर (NEFT)
ही भारतातील सर्वात प्रमुख पैसे हस्तांतरण प्रणालीपैकी एक आहे. ही प्रणाली नोव्हेंबर २००५ मध्ये सुरु करण्यात आली. या पद्धतीने पैसे लगेच ट्रान्सफर होत नाहीत, या प्रणालीमध्ये प्रत्येक तासाचा टाइम स्लॉट बनवलेला असतो आणि त्यानुसार पैसे दुसऱ्याला पाठवले जातात. हे इलेक्ट्रॉनिक संदेशाच्या माध्यमाने वापरले जाते. ही सुविधा देशाच्या ३०००० बँकांमध्ये उपलब्ध आहे.
२. रीअल टाइम ग्रॉस सेटलमेंट (RTGS)
भारतीय RTGS प्रणाली महिन्याच्या केवळ १६ दिवसात देशाच्या जीडीपी एवढी देवाण – घेवाण करते. RTGS च्या माध्यमातून मोठमोठी देवाणघेवाण केली जाते. देशातील ९५% देवाणघेवाण याच प्रणाली मधून होते. ही प्रक्रिया जगात सर्वात जास्त वापरली जाणारी प्रक्रिया आहे १९८५ पर्यंत केवळ ३ देश ही पद्धत वापरत असतं, पण आज जगातील १०० पेक्षा जास्त देश या प्रणालीचा वापर करतात. RTGS प्रणालीच्या माध्यमातून पैसे लगेच हस्तांतरीत करता येतात. या पद्धतीमध्ये OK बटण दाबल्यावर लगेच पैसे समोरच्याच्या खात्यामध्ये जमा होतात.
३. इमीडेट पेमेंट सर्विस (IMPS)
ही सेवा भारतामध्ये २२ नोव्हेंबर २०१० रोजी सार्वजनिकरीत्या सुरु करण्यात आली होती. या सेवेमार्फत एका बँक खात्यामधून दुसऱ्या बँक खात्यामध्ये पैसे कधीही पाठवता येऊ शकतात. मोबाईलच्या माध्यमातून देखील या सेवेचा वापर करता येतो. एकीकडे NEFT आणि RTGS च्या वापरावर मर्यादा आहे, तर दुसरीकडे IMPS चा वापर मात्र दिवसाच्या २४ तासांत कधीही आणि सुट्टीच्या दिवशीही करता येतो. ह्या सेवेचे व्यवस्थापन NationalPayment Corporation Of India (NPCI) द्वारे केले जाते.
NEFT आणि RTGS मध्ये काय फरक आहे?
१. NEFT च्या माध्यमाने छोटे बचत खाते धारक पैसे हस्तांतरीत करतात. तर RTGS चा उपयोग मोठमोठ्या उद्योगसंस्था आणि कंपन्या करतात.
२. NEFT मधून किमान पैसे पाठवण्याची मुभा असते, परंतु RTGS मधून कमीत कमी २ लाख रुपये हस्तांतरीत करणे अनिवार्य असते.
३. NEFT मधून पैसे हस्तांतरीत होण्यासाठी वेळ लागतो, पण RTGS मधून पैसे लगेच हस्तांतरीत होतात.
४. NEFT च्या माध्यमातून बँकेच्या कार्यालयीन वेळातच पैसे ट्रान्सफर करता येतात. RTGS मध्ये लगेचच पैसे ट्रान्सफर होतात पण त्यादिवशी बँक चालू असणे गरजेचे असते.
५. *ट्रान्सफरसाठी आकारण्यात येणारे शुल्क :*
NEFT मध्ये आकारण्यात येणारे शुल्क
१ लाखांपर्यंत आकारण्यात येणारे शुल्क:- ५ रुपये + सेवा कर
१ लाखापेक्षा जास्त आणि २ लाखांपेक्षा कमीसाठी आकारण्यात येणारे शुल्क :- १५ रुपयापेक्षा जास्त नाही + सेवा कर
२ लाखापेक्षा जास्त पैसे पाठवण्यासाठी आकारण्यात येणारे शुल्क :- २५ रुपयापेक्षा जास्त नाही+सेवा कर
६. RTGS मध्ये लागणारे शुल्क :
२ लाख रुपये ते ५ लाखांपर्यंत देवाणघेवाण करण्यासाठी आकारण्यात येणारे शुल्क :- प्रत्येक ट्रान्सफरला कमाल ३० रुपये
५ लाख रुपयांपेक्षा जास्तची देवाणघेवाण करण्यासाठी आकारण्यात येणारे शुल्क :- प्रत्येक ट्रान्सफरला कमाल ५५ रुपये