मानके
0
Answer link
ISI आणि ISO हे वेगवेगळ्या क्षेत्रांशी संबंधित दोन महत्वाचे संस्था आणि मानके आहेत.
ISI (Indian Standards Institute):
- ISI म्हणजे 'इंडियन स्टँडर्ड्स इन्स्टिट्यूट'.
- स्थापना: ही संस्था 1947 मध्ये भारतात स्थापन झाली.
- हे भारतीय मानक संस्थेचे (Bureau of Indian Standards - BIS) पूर्वीचे नाव आहे.
- BIS ही संस्था वस्तू आणि सेवांसाठी मानके तयार करते आणि त्यांची गुणवत्ता तपासते. ISI मार्क हे उत्पादन भारतीय मानकांनुसार आहे हे दर्शवते.
- उदाहरण: electrical उपकरणे, kitchen appliances, आणि इतर औद्योगिक उत्पादने.
ISO (International Organization for Standardization):
- ISO म्हणजे 'आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संस्था'.
- स्थापना: ISO ची स्थापना 1947 मध्ये झाली.
- हे एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे जी विविध क्षेत्रांसाठी मानके विकसित करते. ISO मानके जगभरातील उद्योगांमध्ये गुणवत्ता, सुरक्षा आणि कार्यक्षमतेसाठी वापरली जातात.
- उदाहरण: ISO 9001 (क्वालिटी मॅनेजमेंट), ISO 14001 (पर्यावरण व्यवस्थापन), ISO 27001 (माहिती सुरक्षा व्यवस्थापन).
मुख्य फरक:
- ISI ही फक्त भारतीय संस्था आहे, तर ISO आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कार्य करते.
- ISI भारतीय बाजारपेठेत वस्तू आणि सेवांसाठी मानके निश्चित करते, तर ISO मानके जागतिक स्तरावर वापरली जातात.
अधिक माहितीसाठी:
- ब्युरो ऑफ इंडियन स्टँडर्ड्स (BIS): BIS अधिकृत संकेतस्थळ
- आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संस्था (ISO): ISO अधिकृत संकेतस्थळ
0
Answer link
मी तुम्हाला ISI आणि FSSAI मधील फरक सांगू शकेन.
ISI (Indian Standards Institute):
- ISI म्हणजे 'इंडियन स्टँडर्ड्स इन्स्टिट्यूशन'.
- हे भारतीय मानक ब्यूरो (Bureau of Indian Standards - BIS) द्वारे दिले जाते.
- ISI मार्क औद्योगिक उत्पादनांच्या गुणवत्तेसाठी असतो.
- उदाहरणार्थ: सिमेंट, स्टील, इलेक्ट्रिकल उपकरणे.
FSSAI (Food Safety and Standards Authority of India):
- FSSAI म्हणजे 'भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण'.
- हे अन्न सुरक्षा आणि मानक कायदा, 2006 अंतर्गत स्थापित केले आहे.
- FSSAImark भारतातील अन्न उत्पादनांची गुणवत्ता आणि सुरक्षितता सुनिश्चित करते.
- उदाहरणार्थ: पॅकेज केलेले खाद्यपदार्थ, प्रक्रिया केलेले अन्न.
0
Answer link
एगमार्क (Agmark) आणि आयएसओ (ISO) मार्क मधील फरक:
एगमार्क आणि आयएसओ हे दोन्ही गुणवत्ता मानके आहेत, पण त्यांचे स्वरूप आणि कार्यक्षेत्र वेगवेगळे आहे. त्यांचे मुख्य फरक खालीलप्रमाणे:
-
एगमार्क (Agmark):
- स्वरूप: एगमार्क हे कृषी उत्पादनांसाठी भारत सरकारद्वारे दिले जाणारे गुणवत्ता प्रमाणपत्र आहे. 'ऍग्रीकल्चरल मार्केटिंग' या शब्दावरून 'एगमार्क' हे नाव तयार झाले आहे.
- उद्देश: कृषी उत्पादनांची गुणवत्ता आणि शुद्धता प्रमाणित करणे, जेणेकरून ग्राहकांना चांगल्या प्रतीची उत्पादने मिळतील.
- मानके: हे मानक कृषी उत्पादनांच्या विशिष्ट गुणधर्मांवर आधारित असते, जसे की गुणवत्ता, शुद्धता, वजन आणि आकार.
- उत्पादने: एगमार्क मुख्यतः डाळ, मसाले, तेल, तूप, मध आणि धान्य यांसारख्या कृषी उत्पादनांवर आढळते.
- regulator : Directorate of Marketing & Inspection, Department of Agriculture & Farmers Welfare dmi.gov.in
-
आयएसओ (ISO):
- स्वरूप: आयएसओ हे आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटनेद्वारे (International Organization for Standardization) दिले जाणारे प्रमाणपत्र आहे.
- उद्देश: उत्पादने, सेवा आणि प्रणाली यांची गुणवत्ता, सुरक्षा आणि कार्यक्षमतेची खात्री करणे.
- मानके: आयएसओ मानके व्यवस्थापन प्रणाली, उत्पादन प्रक्रिया आणि सेवा मानकांशी संबंधित आहेत. हे गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली (Quality Management System) आणि पर्यावरण व्यवस्थापन प्रणाली (Environmental Management System) यांसारख्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करते.
- उत्पादने: आयएसओ प्रमाणपत्र विविध प्रकारच्या उद्योगांतील उत्पादने आणि सेवांसाठी असते, जसे की उत्पादन, ऑटोमोटिव्ह, ऊर्जा, आरोग्य सेवा आणि माहिती तंत्रज्ञान.
- regulator : International Organization for Standardization iso.org
थोडक्यात: एगमार्क हे कृषी उत्पादनांसाठी आहे, तर आयएसओ हे विविध उद्योग आणि सेवा क्षेत्रांसाठी गुणवत्ता प्रमाणपत्र आहे.
13
Answer link
आय. एस. ओ. ही एक गैर सरकारी संस्था आहे. जी १३ फेब्रुवारी १९४७ ला स्थापन करण्यात आली. भारतामध्ये पूर्वी एखाद्या वस्तूबद्दल त्याची गुणवत्तेची खात्री पटविण्यासाठी आय. एस. ओ. चे म्हणजेच आताचे बी. एस. आय. चे मानांकन घेतले जाते. हे मानांकन उत्पादन / वस्तू यांच्याविषयी गुणवत्तेची खात्री देणारे म्हणून मानले जाते. तथापि, जागतिकीकरण व मुक्त अर्थव्यवस्था यामध्ध्ये देश पातळीवरील ही धोरणे काळाच्या कसोटीवर उतरणे शक्य नव्हते. म्हणूनच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मानांकनाची गरज लक्षात घेऊन १२० देशांनी एकत्र येऊन अशा मानंकानाबाबत एक प्रमाण (standard ) निश्चित केले. त्या आधारावर आय. एस. ओ. ९००१, १४०००, १८०००, अशी विविध मानांकने ठरवण्यात आली. ही सर्व आंतरराष्ट्रीय मानांकने उत्पादित वस्तु अथवा सेवा यांच्या दर्जाविषयी नसून ती प्रक्रियेच्या प्रणाली व पद्दतीविषयी स्पष्ट करण्यात आली आहे.याचाच अर्थ एखाद्या उद्योग - व्यवसायात अथवा सेवा उद्योगात व्यवस्थापन पद्दत अथवा सेवा गुणवत्ता सांभाळताना आय. एस. ओ. मानांकन संस्थेने घालून दिलेल्या प्रमाणकानुसार त्या प्रक्रिया पध्दती अवलंबून त्या दर्जाप्रमाणे काम करता येते.
आय. एस. ओ.मध्ये पी. डी. सी. ए. सायकल स्पष्ट केलेले आहेत. यामध्ये नियोजन (plan), कार्यवाही (do), तपासणे (check), पूनार्कार्यवाही (act), यानुसार प्रत्येक कामाची प्रक्रिया सांभाळली जाते. उदाहरणादाखल अगदी आपली कुटुंब व्यवस्थासुद्धा आय. एस. ओ.प्रमाणे असू शकते. यामध्ये गृहिणी उद्याच्या स्वयंपाकात काय असंव याचं नियोजन करते. त्या नियोजनाची यादी तयार करते. तयार झालेल्या यादीनुसार कार्यवाही व्हावी म्हणून खरेदी केली जाते. आणलेल्या वस्तूंची प्रक्रिया करून पदार्थ बनविले जातात. पदार्थांची गुणवत्ता तपासली जाते. कुटुंबातील व्यक्तींना ते पदार्थ पुरवून त्यांचे समाधान तपासले जाते. आवश्यकतेनुसार त्यात पुन्हा सुधारणा केल्या जातात व पुढील वेळेला नियाजन करताना झालेल्या चुका होणार नाहीत याची काळजी त्यामध्ये घेतली जाते. याचाच अर्थ छोट्या सुधारणा साधून कुटुंबातील प्रत्येक घटकांचे समाधान कस साधता येईल यासाठी गृहिणी प्रयत्नशील राहते. जर एखाद्या कुटुंबात गुणवत्ता सांभाळण्यासाठी या प्रक्रिया पध्दती अवलंबली जात असेल तर एखाद्या संस्थेत अथवा उद्योग घटकात अशा प्रक्रिया पद्धती अवलंबल्यास त्याचा फायदा कार्यालयीन कर्मचार्यांना तर होतीलच परंतु त्याचबरोबर 'ग्राहक हा राजा ' या ब्रीदवाक्यानुसार अंतिम ग्राहक हा 'संतुष्ट व समाधानी' होईल.
आंतरराष्ट्रीय मानांकनात गुणवत्ता धोरण (क्वालिटी पोलिसी) व दर्जा धोरणाबाबत ( क्वालिटी ओब्जेक्टीव) करण्याबाबत मार्गदर्शक सूचना केलेल्या आहेत. सूचना या संस्थेच्या ध्येयाधोरानांशी सुसंगत असाव्या लागतात. तसेच त्या एस. एम. ए. आर. टी. (स्मार्ट) असल्या पाहिजेत.
एस-Specific - आपली ध्येयधोरणे स्पष्ट असायला हवीत.
एम-Measurable - जी ध्येयधोरणे ठरवली आहेत त्यांचे प्रत्यक्षात साध्य झाल्यानंतर ती मोजता आली पाहिजे .
ए-Achievable - ती ध्येयधोरणे आपल्या संस्थेच्या आवाक्यातील असायला हवीत
आर-Realistic - हि ध्येयधोरणे काळाच्या कसोटीवर उतरायला हवीत.
टी-Time Bound - स्पष्ट केलेली ध्येय धोरणे किती कालावधीत सध्या करणार याविषयी स्पष्टता असायला हवी.
आणि असे smart धोरणे ठेऊन आपण आपल्या संस्थेचा विकास घडवून अनु शकतो.
संदर्भ : http://marathimv.blogspot.in/2012/04/blog-post_25.html?m=1
आय. एस. ओ.मध्ये पी. डी. सी. ए. सायकल स्पष्ट केलेले आहेत. यामध्ये नियोजन (plan), कार्यवाही (do), तपासणे (check), पूनार्कार्यवाही (act), यानुसार प्रत्येक कामाची प्रक्रिया सांभाळली जाते. उदाहरणादाखल अगदी आपली कुटुंब व्यवस्थासुद्धा आय. एस. ओ.प्रमाणे असू शकते. यामध्ये गृहिणी उद्याच्या स्वयंपाकात काय असंव याचं नियोजन करते. त्या नियोजनाची यादी तयार करते. तयार झालेल्या यादीनुसार कार्यवाही व्हावी म्हणून खरेदी केली जाते. आणलेल्या वस्तूंची प्रक्रिया करून पदार्थ बनविले जातात. पदार्थांची गुणवत्ता तपासली जाते. कुटुंबातील व्यक्तींना ते पदार्थ पुरवून त्यांचे समाधान तपासले जाते. आवश्यकतेनुसार त्यात पुन्हा सुधारणा केल्या जातात व पुढील वेळेला नियाजन करताना झालेल्या चुका होणार नाहीत याची काळजी त्यामध्ये घेतली जाते. याचाच अर्थ छोट्या सुधारणा साधून कुटुंबातील प्रत्येक घटकांचे समाधान कस साधता येईल यासाठी गृहिणी प्रयत्नशील राहते. जर एखाद्या कुटुंबात गुणवत्ता सांभाळण्यासाठी या प्रक्रिया पध्दती अवलंबली जात असेल तर एखाद्या संस्थेत अथवा उद्योग घटकात अशा प्रक्रिया पद्धती अवलंबल्यास त्याचा फायदा कार्यालयीन कर्मचार्यांना तर होतीलच परंतु त्याचबरोबर 'ग्राहक हा राजा ' या ब्रीदवाक्यानुसार अंतिम ग्राहक हा 'संतुष्ट व समाधानी' होईल.
आंतरराष्ट्रीय मानांकनात गुणवत्ता धोरण (क्वालिटी पोलिसी) व दर्जा धोरणाबाबत ( क्वालिटी ओब्जेक्टीव) करण्याबाबत मार्गदर्शक सूचना केलेल्या आहेत. सूचना या संस्थेच्या ध्येयाधोरानांशी सुसंगत असाव्या लागतात. तसेच त्या एस. एम. ए. आर. टी. (स्मार्ट) असल्या पाहिजेत.
एस-Specific - आपली ध्येयधोरणे स्पष्ट असायला हवीत.
एम-Measurable - जी ध्येयधोरणे ठरवली आहेत त्यांचे प्रत्यक्षात साध्य झाल्यानंतर ती मोजता आली पाहिजे .
ए-Achievable - ती ध्येयधोरणे आपल्या संस्थेच्या आवाक्यातील असायला हवीत
आर-Realistic - हि ध्येयधोरणे काळाच्या कसोटीवर उतरायला हवीत.
टी-Time Bound - स्पष्ट केलेली ध्येय धोरणे किती कालावधीत सध्या करणार याविषयी स्पष्टता असायला हवी.
आणि असे smart धोरणे ठेऊन आपण आपल्या संस्थेचा विकास घडवून अनु शकतो.
संदर्भ : http://marathimv.blogspot.in/2012/04/blog-post_25.html?m=1