अंतराळ

तुमचा प्रश्न खूप महत्त्वाचा आहे. वस्तूचे वजन हे तिच्या वस्तुमानावर (mass) आणि ज्या ग्रहावर ती आहे, त्या ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षण शक्तीवर (gravitational force) अवलंबून असते. वस्तुमान (mass) हे सर्व ठिकाणी सारखेच राहते, पण वजन (weight) गुरुत्वाकर्षणानुसार बदलते.

येथे काही उदाहरणे दिली आहेत, ज्यामध्ये वेगवेगळ्या वस्तुमानांच्या व्यक्तींचे पृथ्वी, चंद्र आणि मंगळावरील अंदाजे वजन दर्शविले आहे:

गुरुत्वाकर्षण शक्ती (अंदाजे):

• पृथ्वी: 9.8 m/s²
• चंद्र: 1.62 m/s² (पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणाच्या सुमारे 1/6 पट)
• मंगळ: 3.71 m/s² (पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षणाच्या सुमारे 1/3 पट)

वजन काढण्याचे सूत्र: वजन (न्यूटनमध्ये) = वस्तुमान (किलोग्राममध्ये) × गुरुत्वाकर्षण शक्ती (m/s²)

(सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, वजनाला किलोग्राम-फोर्स (kgf) मध्ये दर्शवण्यासाठी, न्यूटनमधील वजनाला 9.8 ने भागावे लागते. पण सामान्यतः आपण वस्तुमानालाच वजन समजतो, त्यामुळे खालील उदाहरणे किलोग्राम-फोर्समध्ये दिली आहेत.)

वेगवेगळ्या व्यक्तींचे वजन (अंदाजे किलोग्राम-फोर्समध्ये):

उदाहरण १: व्यक्ती A (वस्तुमान: 60 kg)

• पृथ्वीवर: 60 kg (60 kgf)
• चंद्रावर: 60 kg × (1.62 / 9.8) ≈ 9.9 kg (9.9 kgf)
• मंगळावर: 60 kg × (3.71 / 9.8) ≈ 22.7 kg (22.7 kgf)

उदाहरण २: व्यक्ती B (वस्तुमान: 75 kg)

• पृथ्वीवर: 75 kg (75 kgf)
• चंद्रावर: 75 kg × (1.62 / 9.8) ≈ 12.4 kg (12.4 kgf)
• मंगळावर: 75 kg × (3.71 / 9.8) ≈ 28.4 kg (28.4 kgf)

उदाहरण ३: व्यक्ती C (वस्तुमान: 90 kg)

• पृथ्वीवर: 90 kg (90 kgf)
• चंद्रावर: 90 kg × (1.62 / 9.8) ≈ 14.9 kg (14.9 kgf)
• मंगळावर: 90 kg × (3.71 / 9.8) ≈ 34.1 kg (34.1 kgf)

सारांश:

• चंद्रावर तुमचे वजन पृथ्वीवरील वजनाच्या सुमारे 1/6 पट असते.
• मंगळावर तुमचे वजन पृथ्वीवरील वजनाच्या सुमारे 1/3 पट असते.

याचा अर्थ चंद्रावर आणि मंगळावर व्यक्तीला खूप हलके वाटेल आणि त्यांना उडी मारणे किंवा वस्तू उचलणे अधिक सोपे होईल.

संदर्भ:

• नासा - चंद्राबद्दल माहिती
• नासा - मंगळाबद्दल माहिती

खगोलशास्त्रामध्ये मोठी अंतरे मोजण्यासाठी प्रकाशवर्ष (Light-year) हे एकक वापरले जाते.

सुनीता विल्यम्स दोन वेळा अंतराळात गेल्या होत्या आणि त्या एकूण 322 दिवस अंतराळात राहिल्या.

पहिला अंतराळ प्रवास:

• सुनीता विल्यम्स पहिल्यांदा 2006 मध्ये 'डिस्कव्हरी' या स्पेस शटलमधून (Space Shuttle) आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (International Space Station - ISS) गेल्या.
• या दरम्यान त्या 195 दिवस अंतराळात राहिल्या.
• तेव्हा त्यांनी अनेक वैज्ञानिक प्रयोग केले आणि स्पेस स्टेशनच्या देखभालीचे कामही केले.

दुसरा अंतराळ प्रवास:

• सुनीता विल्यम्स दुसऱ्यांदा 2012 मध्ये 'सोयुझ' या रशियन यानातून (Soyuz spacecraft) अंतराळात गेल्या.
• यावेळी त्यांनी 127 दिवस अंतराळात वास्तव्य केले.
• या दरम्यान त्यांनी अनेक वैज्ञानिक प्रयोग केले, स्पेस स्टेशनच्या प्रणालींची तपासणी केली आणि काही नवीन उपकरणे बसवली.

त्यांच्या अंतराळ प्रवासाचा उद्देश हा अंतराळातील जीवनाचा अभ्यास करणे, वैज्ञानिक संशोधन करणे आणि मानवाला अधिक काळ अंतराळात राहण्यास सक्षम बनवणे हा होता.

अधिक माहितीसाठी:

• नासाची (NASA) वेबसाइट