शाश्‍वत शेती (इंग्रजी:Sustainable Agriculture) म्हणजे जमीन, पिके, वने, पशुधन, वन्यजीव, मासे, पर्यावरण इत्यादी पुनःर्जीत करण्याजोगे स्रोतांच्या प्रतवारीचा घसारा न होऊ देता संतुलीत व्यवस्थापन करून वर्तमान व भावी पिढीसाठी अन्न, वस्त्र व निवारा यांचा पुरवठा करणे होय. शाश्‍वत शेतीला सेंद्रीय शेती, नैसर्गिक शेती, पर्यावरणीय शेती असेही म्हणतात. शाश्‍वत शेतीत पर्यावरण संतुलनाला जास्त महत्त्व दिले जाते. म्हणून तिला पर्यावरणीय शेती म्हणतात. शाश्‍वत शेतीसाठी अन्नद्रव्ये व्यवस्थापनासाठी सेंद्रीय पदार्थ मुख्य स्रोत म्हणून वापरतात. शाश्वत शेतीचा मूलमंत्र देत जगविख्यात कृषी तज्ञ व प्रगतशील शेतकरी वसंतराव नाईक याांनी शेती व शेतकरी हितासाठी संदेश दिला.

शाश्वत शेतीची (Sustainable agriculture) काही महत्त्वाची तत्त्वे खालीलप्रमाणे आहेत:

• नैसर्गिक संसाधनांचे जतन:
  शाश्वत शेतीमध्ये नैसर्गिक संसाधनांचा योग्य वापर करणे आणि त्यांचे जतन करणे खूप महत्त्वाचे आहे. यामध्ये मातीची सुपीकता टिकवणे, पाण्याची बचत करणे, आणि जैवविविधता (Biodiversity) जतन करणे इत्यादी गोष्टींचा समावेश होतो.
• पर्यावरणावर कमी परिणाम:
  पर्यावरणावर कमीत कमी नकारात्मक परिणाम होईल अशा पद्धतींचा वापर करणे. रासायनिक खते (chemical fertilizers) आणि कीटकनाशके (pesticides) यांचा वापर कमी करणे किंवा टाळणे, तसेच ऊर्जा कार्यक्षम (energy efficient) पद्धतींचा वापर करणे.
• जैवविविधता:
  शेतीमध्ये विविध प्रकारची पिके घेणे, तसेच प्राणी आणि वनस्पती यांचा समावेश करणे. यामुळे परिसंस्थेचे (ecosystem) संतुलन राखले जाते.
• एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (Integrated Pest Management):
  कीड नियंत्रणासाठी नैसर्गिक पद्धतींचा वापर करणे, जसे की जैविक नियंत्रण (biological control) आणि पीकRotation (crop rotation). रासायनिक कीटकनाशकांचा वापर फक्त गरजेनुसार आणि अत्यंत कमी प्रमाणात करणे.
• पाणी व्यवस्थापन:
  पाण्याचा कार्यक्षम वापर करणे, जसे की ठिबक सिंचन (drip irrigation) आणि पाण्याचा पुनर्वापर करणे.
• माती व्यवस्थापन:
  मातीची सुपीकता वाढवण्यासाठी कंपोस्ट खत (compost manure) आणि हिरवळीचे खत (green manure) वापरणे, तसेच मातीची धूप (soil erosion) कमी करण्यासाठी योग्य उपाययोजना करणे.
• सामाजिक आणि आर्थिक न्याय:
  शेतकऱ्यांसाठी योग्य बाजारपेठ (market) आणि ন্যায্য किंमत (fair price) मिळवून देणे, तसेच ग्रामीण समुदायांचा विकास करणे.
• दीर्घकालीन दृष्टीकोन:
  शेती करताना दीर्घकाळपर्यंत उत्पादन क्षमता टिकवून ठेवण्यावर लक्ष केंद्रित करणे, जेणेकरून भविष्यात अन्नसुरक्षा (food security) सुनिश्चित केली जाईल.

या तत्त्वांचे पालन करून शेती अधिक शाश्वत आणि पर्यावरणपूरक (environmentally friendly) बनवता येते.
अधिक माहितीसाठी आपण खालील संकेतस्थळांना भेट देऊ शकता:

• FAO (Food and Agriculture Organization)
• USDA (United States Department of Agriculture)