मुद्रा विषयक धोरण (Monetary Policy):

मुद्रा विषयक धोरण म्हणजे देशाच्या मध्यवर्ती बँकेद्वारे (भारतात रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया) तयार केलेले आणि अंमलात आणलेले धोरण होय. हे धोरण देशातील पैशांचा पुरवठा आणि व्याज दर नियंत्रित करते.

मुद्रा विषयक धोरणाची उद्दिष्ट्ये:

• किंमत स्थिरता (Price Stability): महागाई नियंत्रित करणे हे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.
• आर्थिक विकास (Economic Growth): देशाच्या आर्थिक विकासाला चालना देणे.
• रोजगार निर्मिती (Employment Generation): रोजगाराच्या संधी वाढवणे.
• व्याज दरांचे नियंत्रण (Interest Rate Control): कर्जावरील व्याज दर नियंत्रित ठेवणे.

मुद्रा विषयक धोरण खालील साधनांचा वापर करते:

• रोख राखीव प्रमाण (Cash Reserve Ratio - CRR): बँकांनी रिझर्व्ह बँकेकडे जमा ठेवावयाची रक्कम.
• वैधानिक तरलता प्रमाण (Statutory Liquidity Ratio - SLR): बँकांनी स्वतःकडे ठेवावयाची तरल संपत्ती.
• रेपो रेट (Repo Rate): ज्या दराने रिझर्व्ह बँक বাণিজ্যিক बँकांना कर्ज देते.
• रिव्हर्स रेपो रेट (Reverse Repo Rate): ज्या दराने रिझर्व्ह बँक বাণিজ্যিক बँकांकडून कर्ज घेते.

थोडक्यात, मुद्रा विषयक धोरण हे देशाच्या अर्थव्यवस्थेचे व्यवस्थापन करण्यासाठी एक महत्त्वाचे साधन आहे.

अधिक माहितीसाठी: