संयुजा (Valency) म्हणजे काय?

एखाद्या अणूची (atom) इतर अणूंशी रासायनिक बंध (chemical bond) तयार करण्याची क्षमता म्हणजे संयुजा. साध्या भाषेत, संयुजा म्हणजे अणु किती रासायनिक बंध तयार करू शकतो हे दर्शवते.

संयुजा काढण्याची पद्धत:

1. इलेक्ट्रॉनिक संरूपण (Electronic configuration): अणुच्या बाह्य कक्षेत (outermost shell) असलेल्या इलेक्ट्रॉनची संख्याDetermining valency using electronic configuration: determines the number of valence electrons in an atom.
2. अष्टक नियम (Octet rule): प्रत्येक अणू बाह्य कक्षेत 8 इलेक्ट्रॉन पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करतो.
3. ज्या अणुंच्या बाह्य कक्षेत 1 ते 4 इलेक्ट्रॉन असतात, त्यांची संयुजा त्या इलेक्ट्रॉन संख्येइतकीच असते.
4. ज्या अणुंच्या बाह्य कक्षेत 5 ते 7 इलेक्ट्रॉन असतात, त्यांची संयुजा 8 मधून बाहेरील इलेक्ट्रॉनची संख्या वजा केल्यावर मिळते.

उदाहरण:

ऑक्सिजन (O)

• ऑक्सिजनचा अणुक्रमांक 8 आहे.
• त्याचे इलेक्ट्रॉनिक संरूपण 2, 6 आहे. याचा अर्थ त्याच्या बाह्य कक्षेत 6 इलेक्ट्रॉन आहेत.
• अष्टक पूर्ण करण्यासाठी ऑक्सिजनला 2 इलेक्ट्रॉनची गरज आहे.
• म्हणून, ऑक्सिजनची संयुजा 2 आहे.

सोडियम (Na)

• सोडियमचा अणुक्रमांक 11 आहे.
• त्याचे इलेक्ट्रॉनिक संरूपण 2, 8, 1 आहे. याच्या बाह्य कक्षेत 1 इलेक्ट्रॉन आहे.
• सोडियमला अष्टक पूर्ण करण्यासाठी 7 इलेक्ट्रॉनची गरज आहे, पण 1 इलेक्ट्रॉन देणे सोपे आहे.
• म्हणून, सोडियमची संयुजा 1 आहे.